…به توچه همه رنجبران درمحنند
وقت مردن فقرا بی کفنند

اهل بازار به بیت الحزنند
نوحه بنیاد مکن الولو مییاد

بچه جون دادمکن الولو می یاد

…تو کجا صحبت صلحیه کجا
قصه آن زن علویه کجا
قدرت نطق به عدلیه کجا
جعل اسناد مکن الولو میاد

بچه جون داد مکن الولو می یاد…
(همان، ۲۰۲ ـ ۲۰۳)
اولین عنصری که به چشم می خورد «الولو» یا همان «لولو» میباشد. یک موجود خیالی است که طفل را با آن میترسانند. اما در واقع این کلمه کنایی است. شاعر از یک موضوع عوامانه بهره برده تا این واقعیت را عنوان کند که هر حرفی را نمیتوان زد و سروکار گوینده با لولو است. و منظور از لولو در واقع همان رژیم مستبد حاکم بر جامعه میباشـد. اندیشه حاکـم در این شعر این است که در این شرایط
نمیتوان از وطن و وضعیت آن یاد کرد چون خطر دارد. و این را در بند هفت این شعر میبینیم.
عنصر دیگر فقر و پریشانی مردم است که شاعر به آن اشاره کرده و این یک عنصر اجتماعی است. که در جامعهشناسی امروز هم بسیار به آن میپردازند. به طور کلی شعر او ناظر بر انواع گرفتاریهای مردم است از جمله گرانی، احوال زنان و …که همه اینها از تأثیر شرایط اجتماعی آن زمان حاصل شده است. در قسمتهایی از شعر معایب اجتماعی را بیان میکند. مثل بیتوجهی جامعه نسبت به فضایل دینی و اخلاقی، رفتار خلاف اخلاق فرنگی مآبها، زشت شمردن عادات بد مردم مثل تریاک کشیدن و آشفتگی و بینظامی اوضاع و … همه اینها عناصر اجتماعی هستند که در قالب شعر وجهه یافتهاند. این عناصر را میتوانیم در بندهای دوازده و سیزده شعر مشاهده کنیم.
او همه اینها را میداند و بیان میکند و به مردم هم میفهماند که چه وضعیتی پیش رویشان است. اما این را هم میگوید که کسی نباید حرف بزند چون برایش گران تمام میشود. اصل حرف او این است که نباید صحبت آزادی بکنیم.
لذا میبینیم که این شعری است متأثر از شرایط سیاسی، اجتماعی زمان خود. که وضعیت جامعه خود را بیان میکند و به پریشان حالی و خفقان حاکم بر آن اذعان میدارد.
سید اشرفالدین گیلانی با طبع و قلمش، بیباکی و آزادمنشیاش و بیاعتنایی و سرسختیش ضربتهای بسیاری به پیکر استبداد زد که شاید هیچ کس نزده باشد.
او همچنین در قطعه شعری با عنوان «عرض سلام» که احتمالاً در دورهی خفقان رضا شاهی سروده شده است، از نبود آزادی بیان و عقیده و نابودی اسلام و شیعه، دلی دردمند دارد و از شدت خفقان دست به دامان امام زمان میشود. و اینگونه دست پنهان و آشکار دولت در نابودی دین مبین اسلام را به ملت ایران گوشزد میکند:
شد مسلمانی غریـب افکار نـورانی غریب
دین غریب آئین غریب آیات قرانی غریب

این را هم حتما بخوانید :
پویایی های ورشکستگی بانک ها در ایران- قسمت ۴

…شیعیان خالص ازاین ظلم فاحش سینه چاک
هر که حرف حق زند فی الفور سازندش هلاک
مسجد و محراب و منبر گشته پر از گرد و خاک
ای امام حی غائب «العجل» روحی فداک

شد مسلمانی غریب افکار نورانی غریب
(همان،۳۳۲ ـ ۳۳۳)

برای دانلود فایل متن کامل پایان نامه به سایت 40y.ir مراجعه نمایید.