ماهیت عبادی نکاح در فقه – ازدواج سفید از نظر فقه امامیه -حقوق جزا و جرم شناسی

قانون مدنی ایران، نکاح را تعریف نکرده، اما در موادی مانند۱۰۶۲به لزوم برخورداری آن از ایجاب و قبول تصریح کرده و در مواد متعددی از جمله مواد ۱۰۵۰و  ۱۰۵۱ نکاح را عقد نامیده است و احکام اختصاصی عقود از جمله توالی عرفی ایجاب و قبول (ماده ۱۰۶۵ق.م)، سلامت رضا (۱۰۷۰ ق.م) را در مورد نکاح یادآوری و در عین حال، بدون ارائه توجیه روشن با محوریت ماهیت نکاح، به عدم تسری تمامی احکام عقود بر خصوص عقد نکاح تاکید کرده است؛ مانند بطلان نکاح معلق(ماده۱۰۶۸ ق.م) با این فرض که تعلیق در سایر عقود مبطل نباشد و بطلان خیار شرط (ماده  ۱۰۶۹ق.م) تنها تاییدی که میتوان از قانون مدنی مبنی بر فاصله گرفتن از نگاه عقدی محض به ماهیت نکاح برداشت کرد،

 

توصیه های شبه اخلاقی چون تکلیف به حسن معاشرت زوجین (ماده۱۱۰۳ق.م)، و معاضدت زوجین در تشیید مبانی خانواده و تربیت اولاد (ماده ۱۱۰۴ق.م) است که نمی تواند بیان رسایی باشد از حقیقت نکاح. قانون مدنی، اطراف نکاح را دو شخص حقیقی مذکر و مونث می داند(مواد ۱۰۳۵ و ۱۰۳۶ ق. م) و پذیرش ضمنی تعدد زوجات در قانون مدنی نشان می‌دهد «واحد» بودن زوجه در ماهیت این رابطه دخالت ندارد.

 

در کلمات حقوقدانان ما دو ویژگی دیگر در کنار خصیصه عقدی نکاح از تشخص برخوردار است: یکی اینکه آثار این قرارداد علی الاصول به دست طرفین آن داده نشده است و این مهم با پیش بینی قوانین آمرانه ای که روز به روز بر دامنه آن افزوده می شود سازنده «موقعیت قانونی» خاصی است که طرفین فقط می توانند خود را در آن موقعیت قرار دهند و حق ندارند نظم قانونی از قبل تعیین شده را بر هم زنند(کاتوزیان:۱۳۹۳، ج۱، ۲۰-۲۱).

دوم اینکه با اضافه کردن قیودی خاص به نکاح از آن با عنوان رابطه‌ای حقوقی – عاطفی یاد کرده اند، یا با تعابیری چون «پیوندی اخلاقی و مذهبی» یا «پیمانی مقدس» خواسته‌اند به جنبه‌های فرا عقدی نکاح اشاره کنند(کاتوزیان : ۱۳۹۳، ج۱، ۲۳).

در فقه اسلام، پوسته نکاح را قرارداد تشکیل می دهد و مغز آن را عبادت که می‌تواند خود پوسته را نیز عبادی کند. تبیین قراردادی این پوسته از نظر گذشت و اکنون به جنبه عبادی نکاح می‌پردازیم. عبادت در لغت، طاعت و انقیاد و در اصطلاح، عملی است که به قصد تقرب به پروردگار انجام می شود(اشتهاردی: ۱۴۱۷، ج۱۴، ۳۰۶).

علامه حلی صریحاً نکاح را عبادت معرفی می کند(علامه حلی:۱۴۱۰، ۵۸۲).

محقق کرکی، نکاح را نه تنها از مقدمات عبادت، بلکه فی نفسه عبادت می شمارد(علامه کرکی:۱۴۱۴، ج۷، ۱۱).

شهید ثانی نکاح را دارای «شائبه عبادت» می داند(عاملی:۱۴۱۰، ج۵، ۳۳۵).

و در جای دیگر آن را «ملحق به ضروب عبادات» محسوب می کند (عاملی:۱۴۱۰، ج۵، ۱۲۰).

 

پایان نامه ازدواج سفید