خیلی زیاد

خیلی کم

همان‌گونه که در این جدول مشاهده می‌شود مسئله مذکور دارای دو مشخصه کیفی و دو مشخصه کمی بوده و مشخصه‌های کیفی با عبارت‌های بیانی ارزیابی شده است.
به منظور انتخاب مناسب‌ترین روش تصمیم‌گیری چندمعیاره با استفاده از سیستم خبره طراحی شده در این تحقیق، ابتدا می‌بایست از درخت تصمیم نمایش داده شده در شکل ‏۴-۷ استفاده کرد. اولین سوالی که از کاربر پرسیده می‌شود این است که چه هدفی را از مسئله تصمیم‌گیری خود پیگیری می‌کند. با توجه به نوع مسئله، علی‌القاعده “رتبه‌بندی گزینه‌ها” انتخاب می‌گردد. در گره۱ از کاربر خواسته می‌شود که میزان جبرانی بودن مسئله را مشخص کند. با دقت در مشخصه‌های مسئله مشاهده می‌شود که برخی از این مشخصه‌ها از حساسیت خاصی برخوردار هستند، نظیر میزان مرگ و میر، و ریسک حوادث غیرمترقبه. از این‌رو عموماً هیچ تصمیم‌گیرنده‌ای راضی نخواهد شد گزینه‌ای را انتخاب نماید که وضعیت نامناسبی از لحاظ این دو مشخصه داشته باشد، هر چند که در سایر مشخصه‌ها وضعیت خیلی خوبی را دارا باشد. لذا به نظر می‌رسد که بهترین پاسخ در خصوص میزان جبرانی بودن مسئله، “کمی جبرانی” باشد. با این فرض، کاربر به گره ۱٫۳ هدایت خواهد شد. در این گره از کاربر پرسیده می‌شود که “آیا بیان مقادیر عملکردی به صورت امتیازدهی مستقیم امکان‌پذیر است؟”. همان‌گونه که در ماتریس تصمیم مسئله در جدول ‏۴-۱۳ مشاهده می‌شود، به ازای دو مشخصه مسئله می‌توان به صورت مستقیم امتیازهایی را به گزینه‌ها تخصیص داد. به ازای دو مشخصه دیگر، مقادیر ترجیحی به صورت کیفی بیان گردیده‌اند. این مقادیر کیفی را می‌توان به مقادیر یا امتیازات کمی تبدیل نمود، اما باید توجه داشت که این امتیازات چندان دقیق نخواهد بود. از این‌رو می‌توان گزینه” بله” را برای پاسخ به پرسش فوق انتخاب کرد و سپس در گره ۱٫۳٫۱ گزینه “خیر” را که نشان از عدم دقت کافی برخی مشخصه‌ها دارد، برگزید. در این صورت کاربر به گره پایانی ۱٫۳٫۱٫۲ هدایت می‌شود. در این گره دو روش ELECTRE-II و PROMETHEE-II وجود دارد. یعنی هر دو روش اعتبار لازم را برای حل مسئله تصمیم‌گیری موردنظر دارا هستند. برای انتخاب روش مناسب‌تر می‌بایست این دو روش را در معیارهای غیرالزامی نیز مورد ارزیابی قرار داد. جدول ‏۴-۶ برخی معیارهای غیرالزامی را نشان می‌دهد. در این جدول مشاهده می‌شود که دو روش موردنظر تنها در معیارهای “پیچیدگی محاسباتی” و “مدیریت مسائل چندبعدی” عملکرد متفاوتی دارند. لذا از مجموعه معیارهای جدول ‏۴-۶ کافی است تنها دو معیار یاد شده را جهت ارزیابی این دو روش درنظر گرفت. معیارهای غیرالزامی دیگری که برای ارزیابی این روش‌ها می‌بایست مدنظر قرار گیرد، عبارتند از: توانایی روش نسبت به ابعاد مسئله، در دسترس بودن نرم‌افزار برای حل، دانش DM یا تحلیل‌گر از روش، و تجربه قبلی وی در بکارگیری روش. با توجه به این‌که توانایی هر دو روش نسبت به ابعاد مسئله یکسان است، لذا این معیار را نیز می‌توان از مجموعه معیارهای ارزیابی حذف نمود. بدین ترتیب ارزیابی مناسب‌ترین روش در گره ۱٫۳٫۱٫۲ بر مبنای پنج معیار انجام خواهد گرفت: “پیچیدگی محاسباتی” ، “مدیریت مسائل چندبعدی”، “در دسترس بودن نرم‌افزار برای حل”، “دانش DM یا تحلیل‌گر از روش”، “تجربه قبلی DM یا تحلیل‌گر در بکارگیری روش”. از این رو سیستم خبره سوالات زیر را از کاربر خواهد پرسید:

این را هم حتما بخوانید :
طراحی یک سیستم خبره به منظور انتخاب مناسب‌ترین روش تصمیم‌گیری چندمعیاره با ...

  1. آیا مشخصه‌های مختلف مسئله از ابعاد(مقیاس‌های) متفاوت هستند؟
  2. آیا تجربه استفاده از روش …… را دارید؟
  3. میزان دانش شما از روش …… چقدر است؟
  4. آیا برای استفاده از روش …… دسترسی به نرم‌افزار مربوطه دارید؟

در خصوص سوال اول، پاسخ کاربر “بله” خواهد بود. زیرا مشخصه‌های مسئله از مقیاس‌های مختلف هستند. سوالات دوم تا چهارم نیز در خصوص هر دو روش، به صورت جداگانه مطرح خواهد شد. در اینجا دو حالت مختلف در جوابگویی کاربر به سوالات دوم تا چهارم را فرض نموده، و هر حالت را به صورت جداگانه مورد بررسی قرار می‌دهیم.
الف) حالت اول.
فرض کنید پاسخ‌های کاربر به سوالات دوم تا چهارم در خصوص هر دو روش یکسان است. در این صورت سیستم خبره، روش PROMETHEE-II را به عنوان مناسب‌ترین روش پیشنهاد خواهد داد. چرا که این روش در معیارهای “پیچیدگی محاسباتی” و “مدیریت مسائل چندبعدی” عملکرد بهتری نسبت به روش ELECTRE-II داشته و در سایر معیارها نیز وضعیتی مشابه آن دارد. لذا طبق قاعده چیرگی، روش PROMETHEE-II انتخاب خواهد شد.
ب) حالت دوم.
فرض کنید کاربر اعلام می‌دارد که دانش وی از روش ELECTRE-II، “زیاد” و از روش PROMETHEE-II، “متوسط” می‌باشد. همچنین وی تجربه قبلی در استفاده از روش ELECTRE-II را نیز دارا می‌باشد و برای استفاده از هر دو روش نیز دسترسی به نرم‌افزار مربوطه دارد. در این حالت دیگر نمی‌توان از قاعده چیرگی استفاده نمود، بلکه می‌بایست مسئله تصمیم‌گیری چندمعیاره جدیدی تشکیل داده و آن را حل نمود. ماتریس تصمیم مسئله جدید در جدول ‏۴-۱۴ نشان داده شده است. همان‌گونه که در این جدول مشاهده می‌شود، معیار “در دسترس بودن نرم‌افزار برای حل” درنظر گرفته نشده است. چرا که با توجه به پاسخ کاربر به سوال چهارم، هر دو گزینه در این معیار وضعیت یکسانی دارند.
جدول ‏۴-۱۴٫ ماتریس تصمیم مسئله انتخاب روش.

روش پیچیدگی محاسباتی مدیریت مسائل چندبعدی دانش کاربر از روش تجربه قبلی در بکارگیری روش
ELECTRE-II زیاد متوسط زیاد دارد
PROMETHEE-II متوسط زیاد متوسط ندارد

همان‌طور که در بخش ‏۴-۵-۲ اشاره شد، سیستم خبره طراحی شده در این تحقیق، برای حل مسئله انتخاب روش از روش PROMETHEE-II با تابع ارجحیت ساده استفاده می‌نماید. همچنین پیش از حل این مسئله با روش PROMETHEE-II، می‌بایست اوزان معیارهای مسئله جدید را تعیین نمود که این اوزان نیز از طریق روش رتبه‌بندی بدست می‌آید.

وزن‌دهی معیارها

دانلود کامل پایان نامه در سایت pifo.ir موجود است.