طرفداران این نوع گرایش از بازگشت به وضعیت پیشین یا رضایت دادن به حال، خشنود نیستند. آنها به شدت معتقدند که آینده از حال و گذشته بهتر خواهد بود. بنابراین دوست دارند تغییر را شتاب دهند و از فرصتهای ناشی از آن بهره گیرند. آنها معتقدند که تکنولوژی عامل اصلی تغییر است. آنها به عکس غیر فعالان به کار متوسط رضایت نمیدهند. و شیفته روشهای علمیمقداری، مثل برنامهریزی خطی، طرح ریزی، تجزیه و تحلیل ریسک و… هستند. فعالان بیشتر به آزمایش تکیه میکنند و به تجربه اهمیت نمیدهند، رویکرد خلاقانه دارند و تمایل به پیشگام بودن در شیوههای نو دارند.
برنامهریزی دریک سازمان فعال عبارت است از پیش بینی آینده و آماده شدن برای آن و به عبارت دیگر برنامهریزی امروز برای کاری که در آینده باید انجام شود. فعالان بیشتر نگران از دست دادن فرصت هستند تا اینکه نگران ارتکاب اشتباه باشند. سبک برنامهریزی آنها به صورت از بالا به پایین است. آنها آرمانگرا هستند و چیزی فراتر از بقا میخواهند و به دنبال شکار فرصتها در جهت بهبود وضعیتشان میباشند. با این حال آینده گرایان برای آینده برنامهریزی میکنند، ولی آینده را برنامهریزی نخواهند کرد. آینده گرایان ن در پی تغییر درون سیستم هستند و نه تغییر خود سیستم یا محیط آن. لذا آنها میخواهند سوار بر موج متلاطم باقی بمانند و نه آنکه برخلاف موج حرکت کنند. (علی احمدی، ۱۳۸۸)
۴-۶-۲-۲ گرایش تعاملی
طرفداران برنامهریزی تعاملی بر آن هستند که آرمان آینده باید بسی بهتر از حداکثر توانایی کنونی باشد. بنابراین، گرایش تعاملی به جای بها دادن به بهترین عملکرد در زمان مشخص و تحت شرایط مشخص، به بهبود عملکرد در طول زمان ارج مینهد. هدف آن حداکثر کردن توانایی یادگیری و سازگارکردن یعنی توسعه است. گرایش تعاملی تنها گرایشی است که به توسعه فرد، سازمان، اجتماع و بهبود کیفیت زندگی میانجامد.
گرایش تعاملی، گذشته، حال و آینده را به عنوان بخشهای مجزا اما جنبههای غیرقابل تفکیک که باید برای آن برنامهریزی کرد میشناسد. هر شرکت کننده فرصت مییابد تا به درک خود نسبت به اینکه رفتارش چگونه بر عملکرد کل اثر می‌گذارد و درنتیجه این عملکرد را بهبود میبخشد بیفزاید. به عبارت دیگر، هرکس که با سیستمی سروکار دارد یک یاری دهنده بالقوه در طراحی مجدد آن است چرا که فایده اصلی برنامهریزی تعاملی از طریق مشارکت در آن به دست می‌آید. این حالت توسعه فردی و سازمان را تسهیل میکند. این توسعه، بدون توجه به نتیجهی کار در فرایند مشارکت روی می‌دهد. در چنین زمینه ای است که کار، بازی و یادگیری در هم تنیده میشود و توسعه به بار مینشیند. بنابراین، برنامهریزی تعاملی پارادایم طراحییک آینده مطلوب و کشف راههای رسیدن به آن در مقابل پارادایم پیش‌بینی و آمادگی است.
در این نوع برنامهریزی به علت دید کل نگر، بخشها و سطوح یک سازمان همزمان و وابسته به هم برنامهریزی میکنند، لذا به نتیجه بهتری دست مییابند. این مفهوم از برنامهریزی که همه با هم و دریک زمان انجام میشود مخالف برنامهریزی ترتیبی از بالا به پایین یا از پایین به بالا در سازمان است. (بینش، ۱۳۸۴)
۷-۲-۲ انواع روشهای برنامهریزی
برنامهها برای مقاصد متنوعی تنظیم می‌شوند و به فراخور هر وضعیت به گونه‌ای متناسب با آن شکل می‌گیرند. لذا دسته بندی ذیل را می توان برای انواع برنامهریزی عنوان کرد:
۱-۷-۲-۲ برنامه‌ریزی تخصصی
گاهی با توجه به ماهیت تخصصی برخی از وظایف مدیریت برای انجام آنها برنامه‌ریزی می‌شود. این برنامهریزیها را برنامهریزی تخصصی می‌نامند که بر اساس وظایف مدیریت در سازمان عنوان می‌شود.
الف) برنامهریزی و کنترل تولید (مدیریت تولید): عبارت است از تعیین نیازها و تأمین ابزار و تسهیلات و تربیت نیروی انسانی لازم برای تولید محصولات و کالاها با توجه به تقاضای موجود در بازار و نیازهای پیش بینی نشدهی جامعه.
ب) برنامهریزی نیروی انسانی: در این نوع از برنامهریزی با تعیین افراد مورد نیاز سازمان در سالهای آینده امکانات و تسهیلات مورد نیاز (انتخاب، آموزش، ترفیع، بازنشستگی و… ) تخمین زده می‌شود. برنامهریزی نیروی انسانی با تهیه نمایشگر (ساختار) سازمانی آغاز می‌شود و مواردی نظیر تهیه نمایشگر جانشین و ترفیع، تدوین آیین نامه استخدامی و تنظیم برنامههای آموزشی ضمن خدمت را در بر میگیرد. ج) برنامهریزی مالی و تنظیم بودجه: عبارت است از تعیین میزان و چگونگی منابع و همچنین تعیین میزان و چگونگی مصارف مالی به منظور تأمین هدفهای مؤسسه، صاحبان و کنترل کنندگان آن میباشد.
۲-۷-۲-۲ برنامهریزی عملیاتی (اجرایی)
برنامههای اجرایی برای به اجرا درآوردن تصمیمات راهبردی طرح می‌شوند، به عبارت دیگر برنامههای اجرایی عبارتند از تصمیمات کوتاه مدت که برای بهترین استفاده از منابع موجود با توجه به تحولات محیط اتخاذ می‌گردد.
مراحل برنامهریزی عملیاتی عبارتند از:
الف) تدوین برنامههای کوتاه مدت (مانند تنظیم بودجه و زمانبندی)
ب) تعیین معیارهای کمی و کیفی سنجش عملکرد و ارزیابی هزینههای اجرای عملیات
ج) ارزیابی برنامهها و تعیین موارد انحراف عملکرد از آنها
د) تجدید نظر در برنامهها و تهیه برنامههای جدید. (دو ماهنامه توسعه انسانی پلیس، شماره ۷)
۳-۷-۲-۲ برنامهریزی استراتژیک (راهبردی)
برنامهریزی استراتژیک نوعی برنامهریزی فرایندی است. دلیل فرایندی بودن برنامهریزی در نوع و گونهی پدیدههایی است که برای آنها برنامهریزی صورت میگیرد. در برخورد با این پدیدهها به دلیل اینکه پیوسته در حال دگرگون شدن هستند باید برنامهریزی آنهابه گونه ای انجام گیرد که قابلیت بازخورد و تطبیق با شرایط جدید را داشته باشد. (ایوانز[۲۰]، ۲۰۰۳) در تعریف برنامهریزی استراتژیک به عنوان فرایند تشخیص محیط داخلی و خارجی سازمان بیان میشودکه در واقع به تصمیمگیری در مورد چشم انداز و ماموریت، اهداف کلی، ایجاد و انتخاب استراتژیهای عمومیکه قابل پی گیری باشد میپردازد، و عمل تخصیص منابع برای رسیدن به اهداف سازمانی را به عهده دارد. (هلریگل[۲۱] و همکاران، ۲۰۰۵)
هدف از برنامهریزی استراتژیک همسویی فعالیتهای سازمان با محیط مربوطه میباشد چراکه این هدف ادامه بقا و اثر بخشی را برای سازمان به دنبال دارد. این فرایند ملزم نظارت سازمان بر محیط داخلی و خارجی خود میباشد تا دائماً تغییرات مورد نیاز را در برنامههای تاکتیکی و راهبردی موجود ایجاد کند یا به ایجاد مجموعهای دیگر از برنامهها بپردازد. (اُبنگ[۲۲]، ۲۰۰۸)
نویسندگان و اندیشمندان مدیریت هر کدام تعریف خاصی از این نوع برنامهریزی ارائه داده اند که در ذیل به مواردی از آنها اشاره شده است:
از نظر”لرنر” برنامهریزی استراتژیک فرایند تغییر سازمانی مستمر و پیچیده ای است که اگر ویژگیهای زیر ترکیب شوند، فرایند برنامهریزی استراتژیک موفق و جامعی را تعریف میکنند. برنامهریزی استراتژیک: نگاه به آینده دارد و تمرکز بر آینده پیش بینی شده است. به این مسئله توجه دارد که جهان بعداز ۵ الی ۱۰ سال چه تفاوتهایی با اکنون خواهد داشت. درصدد خلق آینده سازمان برمبنای آن چیزی است که احتمال میرود در آینده ایجاد شود.
– برمبنای تجزیه و تحلیل روندها و سناریوهای پیش بینی شده برای گزینههای ممکن در آینده است و نیز برمبنای تجزیه و تحلیل دادههای داخلی و خارجی است.
– منعطف و متمایل به ایجاد تصویری بزرگ از آینده سازمان است. برنامهریزی استراتژیک سازمان را با محیطش تطبیق میدهد، زمینه ای برای دسترسی به اهداف ایجاد میکند، چارچوب و جهتی برای سازمان فراهم میسازد تا به آینده دلخواه خود برسد. چارچوبی به وجود میآورد که میتوان با تجزیه و تحلیل کامل سازمان، محیط داخلی و خارجی و پتانسیل های سازمان در آن چارچوب به مزیت رقابتی دست یافت. این امر سازمان را قادر میکند تا به روندها، اتفاقات، چالشها و فرصتهای به وجود آمده، ازطریق چارچوبی از بینش و ماموریت ایجاد شده توسط فرایند برنامهریزی استراتژیک پاسخ دهد.
– فرایندی نظری و کیفی است. برنامهریزی استراتژیک، دادههای نرم مانند: تجارب، نیات و ایدههای موجود در گفتگوهای روزانه سازمان را ترکیب میکند و درصدد ارائه یک بینش و هدف سازمانی روشن است.
– به سازمان اجازه تمرکز میدهد، زیرا فرایندی پویا و مستمر از فعالیتهای خود تحلیلی است.
– فرایندیادگیری مستمر، در جریان و گفتگوی سازمانی است که به فراتر از دسترسی بهیک سری اهداف از پیش تعیین شده توسعه مییابد. برنامهریزی استراتژیک درصدد است روشی که یک سازمان فکر و عمل میکند را تغییر داده و یک سازمانیادگیرنده به وجود آورد.
– وقتی موفقیت آمیز باشد، تمام نواحی عملیاتی را تحت تاثیر قرار داده و به عنوان قسمتی از فلسفه و فرهنگ سازمان درمیآید. (لرنر، ۲۰۰۲)
از منظر “آرمسترانگ” برنامه‏ریزی استراژیک شامل بستر یا چارچوبی برای عملی ساختن تفکر استراتژیک و هدایت عملیات بر پایه حصول نتایج مشخص و برنامهریزی شده است که براساس آن اهداف، مأموریت، ارزشها، چشم‏انداز و استراتژیهای سازمان مشخص می‏شود. (آرمسترانگ، ۱۳۸۴)
از نظر “برایسون” برنامه‏ریزی استراتژیک روشی سیستماتیکی است که فراگرد مدیریت استراتژیک را پشتیبانی و تأیید می‏کند. برنامه‏ریزی استراتژیک‏ متضمن همه اقداماتی است که منجر به تعریف اهداف و تعیین استراتژیهای مناسب جهت دستیابی به آن اهداف برای کل سازمان می‏شود. (برایسون، ۱۳۸۶)
از نظر “پیرنیا” برنامه‏ریزی استراتژیک مطالعه تصیم‏گیری تعیین‏کننده اهداف و هماهنگ‏کننده فعالیتهای سازمان است. (پیرنیا، ۱۳۸۲)
از نظر “مشبکی” برنامه‏ریزی استراتژیک عبارت است از تعیین هدفهای سازمان و اتخاذ تصمیم در خصوص برنامه‏های جامع عملیاتی که منجر به دستیابی‏ به اهداف بلند مدت و حیاتی سازمان در محیط رقابتی بوده که ضمن آن اهداف و خطوط کلی فعالیتها و مأموریتهای بلندمدت سازمان تعیین‏ می‏شود. (مشبکی، ۱۳۸۵) در برنامهریزی استراتژیک اصل اساسی بر این است که از یک سو با بهره گیری از فرصتهای خارجی و پرهیز از تأثیرات ناشی از تهدیدات خارجی و با کاهش دادن آنها، به تدوین راهبرد پرداخت؛ و از سوی دیگر در تدوین این استراتژیها هدف این نیست که بهترین استراتژی مشخص شود، بلکه هدف درواقع تعیین استراتژیهای قابل اجراست. از نظر برایسون، برنامهریزی استراتژیک فرایندی هشت مرحله ای و بسیار منظم تر، مدبرانه تر و مشارکتی تر از سایر فرایندهاست که عبارت اند از: آغاز برنامهریزی استراتژیک و رسیدن به توافق درباره محتوای آن، تعیین و شناسایی دستورها، روشن ساختن رسالتها و ارزشها، ارزیابی محیط خارجی (فرصتها و تهدیدها)، ارزیابی محیط داخلی (نقاط قوت و ضعف)، شناسایی مسائل استراتژیک، تنظیم استراتژیهایی برای مدیریت مسائل و تدوین دیدگاه کارساز برای آینده. این هشت مرحله باید در هر مرحله از فرایند اجرا، ارزیابی شود و به نتیجهگیری منتهی گردد (بهزادفر و زمانیان، ۱۳۸۷)
۱-۳-۷-۲-۲ اهمیت برنامهریزی استراتژیک
اولین ارزش و اولویت برنامهریزی استراتژیک، کمک به سازمان برای فعالیت موفق در محیطی پیچیده و پویا است. برنامه ریزی استراتژیک توانایی سازمان را برای حل مسائل و مشکلاتی که در پیش روی سازمان قرار دارد افزایش میدهد. (پیرس و رابینسون، ۱۳۸۷) در واقع برنامهریزی استراتژیک، ابزار مدیریتی توانمندی است که برای کمک به شرکتهای کوچک طراحی میشود تا آنها به صورت رقابتی خود را با تغییرات پیش بینی شده محیط تطبیق دهند. خصوصاً، فرایند برنامهریزی استراتژیک یک نگرش و تجزیه و تحلیلی از شرکت و محیط مربوط به آن ارائه میکند؛ شرایط فعلی شرکت را توضیح میدهد و عوامل کلیدی موثر بر موفقیت آن را شناسایی میکند. ( فرای و استونر، ۱۹۹۵)
پژوهشها نشان میدهد که عملکرد سازمانهایی که به برنامه ریزی استراتژیک می پردازند بیشتر و بهتر از دیگر سازمآنهاست. دستیابی به یک حلقه ارتباطی مناسب بین محیط یک سازمان و استراتژیهای آن، ساختار و فرآیندهای آن سازمان، آثار مثبتی بر عملکرد آن دارد. (دیوید و ویلن، ۱۳۸۶)
۲-۳-۷-۲-۲ سطوح برنامهریزی استراتژیک
فرآیند برنامهریزی استراتژیک با توجه به اندازه شرکت در دو یا سه سطح تعریف می شود. در سازمانهای بزرگ که دارای چند کسب و کار هستند. استراتژیها در سه سطح از سازمان تعریف می شوند. در سازمانهای کوچک ممکن است در دو سطح تعیین شوند. این سطوح عبارتند از: (اعرابی و آقا زاده. ۱۳۸۶)

این را هم حتما بخوانید :
تعیین اثر استفاده از آبفشانهای فوق لثه ای حاوی کلرهگزیدین و گاز استریل ...

برای دانلود متن کامل این پایان نامه به سایت  jemo.ir  مراجعه نمایید.