برون گرایی

گرم بودن، معاشرتی بودن، ابراز وجود، فعال بودن، هیجان خواهی، هیجان مثبت

گشودگی

تخیل، زیبا پسندی، احساسات، کنش ها، ایده ها، ارزش ها

موافق بودن

اعتماد، رک گویی، نوع دوستی، همراهی، تواضع، دلرحم بودن

با وجدان بودن

کفایت، وظیفه شناسی، تلاش برای موفقیت، خویشتن داری، محتاط در تصمیم گیری

۲-۲-۵-۳-۱ شاخص روان آزرده گرایی
از جمله ابعاد گسترده شخصیت، مقایسه سازگاری، ثبات عاطفی فرد، ناسازگاری و عصبیت یا روان آزردگی است. داشتن احساسات منفی مانند ترس، غم، برانگیختگی، خشم، احساس گناه، احساس کلافگی دایمی و فراگیر، مبنای این شاخص را تشکیل میدهند. از آنجا که هیجان مخّرب در سازگاری فرد و محیط تأثیر دارد، در زن و مردی که دارای نمرههای بالا در این شاخص باشند، احتمال بیشتری وجود دارد که دارای باورهای غیر منطقی باشند، قدرت کمتری در کنترل تکانهها داشته باشند و میزان سازش ضعیفتری با دیگران و شرایط استرسزایی را نشان دهند.
بیمارانی که معمولأ گرفتار حالات نوروتیک یا عصبی میشوند، در شاخص روان نژندی (N) نمره بیشتری میگیرند (آیزنک و آیزنک، ۱۹۷۵). با این حال شاخص روان نژندی در آزمون پنج عاملی همانند دیگر شاخصهای این آزمون، جنبههای شخصیت بهنجار را میسنجد. افراد دارای نمره بالا در این شاخص ممکن است در خطر ابتلا به برخی از اختلالات روانپزشکی باشند. باید توجه داشت که نمرات این شاخص نشان دهنده آسیب شناسی روانی نیستند و از طرف دیگر باید در نظر داشت که همه مواردی که دارای تشخیص روانپزشکی هستند، ضرورتأ نمره بالایی در این شاخص ندارند (کاستا و مک گری، ۱۹۹۰).
۲-۲-۵-۳-۲ شاخص برون گرایی
همانطور که میدانیم برون گراها افرادی اجتماعی هستند. علاوه بر آن، این گونه افراد دوستدار دیگران بوده و تمایل به شرکت در اجتماعات و مهمانیها را دارند. در عمل قاطع، فعال و حراف یا اهل گفتگو هستند. هیجان و تحرک را دوست دارند و به موفقیت در آینده امیدوارند. در مقابل برون گرایان که به روشنی قابل توصیف هستند، درون گرایان را نمیتوان به آسانی تعریف کرد. در برخی جوانب درون گرایی را میتوان با نبود ویژگیهای برون گرایی توصیف نمود. درون گرایان افرادی محافظه کار، مستقل و تکرو هستند ولی به هیچ وجه تنبل یا کند یا دوست نداشتنی نیستند. درون گرایان معمولأ خجالتی و تنها هستند. البته این مطلب به معنای آن نیست که اضطراب اجتماعی دارند. درون گرایان کنجکاو هستند و علاقه زیادی نیز به پژوهش دارند (کاستا و مک گری، ۱۹۹۰).
۲-۲-۵-۳-۳ شاخص گشودگی
مقیاس گشودگی به جنبهها یا محدودههای تجربی که فرد در برابر آنها باز است، اختصاص داده شدهاند. افراد تجربهپذیر انسانهایی هستند که در باروری تجارب درونی و دنیای پیرامون کنجکاو بوده و زندگی آنها سرشار از تجربه است. این افراد طالب لذّت بردن از نظریههای جدید و ارزشهای غیر متعارف هستند و در مقایسه با افراد بسته احساسات مثبت و منفی فراوانی دارند. معمولأ این شاخص ارتباط مثبتی با هوش دارد و افراد دارای تحصیلات بالاتر در آن نمره بیشتری کسب میکنند. مردان و زنان دارای نمرات پایین در این شاخص کسانی هستند که در رفتار متعارف و در ظاهر محافظهکار به نظر میرسند. آنها موضوعهای رایج را بهتر از موارد نادر میپسندند و پاسخهای هیجانی آنها نسبتأ آرام و نهفته است. افراد تجربهپذیر، افرادی غیر متعارف، نایل به زیر سوال بردن منبع قدرت، علاقهمند به آزادی در امور اخلاقی و اجتماعی و دیدگاههای سیاسی هستند (کاستا و مک گری، ۱۹۹۰).
۲-۲-۵-۳-۴ شاخص با وجدان بودن
یکی از موضوعهای مهم نظریه شخصیت و به ویژه در نظریه روان پویایی، موضوع کنترل تکانهها است. در روند تکوین و تحول فردی، بیشتر افراد میآموزند که چگونه کششها و نیازهای خود را اداره کنند. فرد با وجدان دارای هدف و خواستهای قوی و از پیش تعیین شده است. در جنبههای مثبت این شاخص، افراد دارای نمرههای بالا در زمینههای حرفهای و دانشگاهی، افراد موفقی هستند و در جنبههای منفی، نمره بالا همراه با ویژگیهای ایرادگیریهای کسل کننده، وسواسی- اجباری به پاکیزگی و یا فشار فوق العاده به خود در امور کاری و حرفهای دیده میشود.
افراد دارای نمره بالا در این شاخص افرادی دقیق، وسواسی، وقت شناس و قابل اعتماد هستند. افراد دارای نمره پایین را نباید افرادی فاقد پایبندی به اصول اخلاقی دانست، بلکه این افراد معمولأ دقت کافی را برای انجام کارها از خود نشان نمیدهند و در جهت رسیدن به اهداف خود نیز چندان مصر و پیگیر نیستند. (کاستا، مک کری و دی[۹۱]، ۱۹۹۱).
۲-۲-۵-۳-۵ شاخص موافق بودن
شاخص موافق بودن نیز همانند برون گرایی بر گرایشهای فردی تأکید دارد. فرد مواق اساسأ نوع دوست است، با دیگران احساس همدردی می کند و مشتاق کمک به دیگران است و اعتقاد دارد که دیگران نیز با او همین رابطه را دارند. در مقایسه، شخص ناموافق یا مخالف خودمحور بوده و به قصد و نیّت دیگران مضنون است و بیشتر اهل رقابت است تا همکاری. به نظر میرسد که این شاخص، به سمت جنبههای مثبت اجتماعی و سلامت روانی بیشتر سوق دارد. افراد موافق محبوبتر از افراد مخالف هستند. در هر صورت، آمادگی برای دفاع از حق فردی اولویت دارد و داشتن ویژگی موافق بودن در صحنه نبرد و یا دادگاه، برتری و فضیلت نیست، همانطور که داشت

این را هم حتما بخوانید :
تحلیلی بر تغییرات کاربری اراضی در شهرداریهای کلانشهر تبریز- قسمت ۱۹

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت zusa.ir مراجعه نمایید.

ن دیدگاه انتقادی و داشتن شک علمی میتواند برای یک دانشمند حسن و فضیلت باشد.
هیچ یک از دو قطب این شاخص دارای منزلت اجتماعی برتر نیستند. همچنین، نمیتوانیم بگوییم کدام گروه از کسانی که در قطبهای این شاخص قرار میگیرند، سلامت روانی بهتری دارند. نمره پایین در این شاخص معمولأ با ویژگیهای اختلال شخصیت خود شیفته، ضد اجتماعی و پارانوئید همراه است. در حالی که نمره بالا با اختلال شخصیت وابسته همراهی دارد (کاستا و مک گری، ۱۹۹۰).
۲-۳ تاب آوری
۲-۳-۱ تعاریف تاب آوری
تاب آوری که در لاتین به آن «رزیلنسی»[۹۲] اطلاق میگردد، در فرهنگ لغات به خاصیت ارتجاعی، فنری و کشسانی ترجمه شده است، رسایی و گویایی لازم را برای انتقال مفهوم این واژه را نداشته و به همین دلیل تاب آوری که به عنوان معادل فارسی آن برگزیده شده، اصطلاح بهتر و مناسبتری است. واژه تاب آوری را میتوان به صورت توانایی بیرون آمدن از شرایط سخت یا تعدیل آن تعریف کرد. در واقع تاب آوری ظرفیت افراد برای سالم ماندن و مقاومت و تحمل در شرایط سخت است که فرد تنها برآن شرایط دشوار فائق میشود بلکه طی آن و با وجود آن قویتر نیز میگردد. سپس تاب آوری به معنای موفق بودن، زندگی کردن و خود را رشد دادن در شرایط دشوار (با وجود عوامل خطر زا) است.
تاب آوری نه تنها به معنی مقابله با مشکلات و رویداد های ناگوار، بلکه پاسخ قابل انعطاف به فشارهای زندگی روزانه است. ریشه کلمه رزیلنسی یا تاب آوری از علم فیزیک گرفته شده و به معنی جهیدن به عقب است و در واقع افراد تاب آور قادر هستند به عقب بجهند. آنها توانایی زنده ماندن و حتی غلبه بر ناملایمات را دارند. تاب آوری میتواند باعث شود فرد پیروزمندانه از رویدادهای ناگوار بگذرد. علیرغم قرار گرفتن در معرض تنشهای شدید، شایستگی اجتماعی تحصیلی و شغلی ارتقاء یابد (به نقل از کاظمی، ۱۳۸۳).
گارمزی و ماسن (۱۹۸۴، به نقل از ابرنهام[۹۳]، ۲۰۰۹) سه نوع متفاوت از تاب آوری را تعریف میکنند. اولین تعریف را «غلبه بر ناسازگاری » عنوان میکنند؛ که عبارت است از کسب یک نتیجه مثبت با وجود خطرات زیاد. دومین تعریف را «توان تحمل در برابر استرس» ذکر میکنند. سومین تعریف از تاب آوری را «سالم ماندن در مقابل آسیب» میدانند.
کامپفر (۱۹۹۹) معتقد است تاب آوری یا بازگشت به پایه است، یا رسیدن به تعادل سطح بالاتر در شرایط تهدید کننده، و باید موجبات سازگاری موفق در زندگی را فراهم آورد (به نقل از جوکار، ۱۳۸۶).
در نوشتهای در انجمن پزشکان آمریکا با عنوان «ایجاد مقاومت، تاب آوری، بهبود در مدرسه و خشونت محل کار» (نوسیفورا و دیگران[۹۴]، ۲۰۰۷) آوردهاند که مقاومت و تاب آوری توسط استراتژی حمایتی تسهیل میگردند. که در سومین استراتژی که روش شناختی است پرورش شناختهای مثبت، از طریق محدود نمودن استرس و همچنین یادآوری خاطرات مثبت به ایجاد مقاومت و تاب آوری کمک مینماید.
۲-۳-۲ روان شناسی مثبتگرا و تاب آوری
رویکرد روانشناسی مثبتگرا، با توجه به استعدادها و توانمندیهای انسان (به جای پرداختن به نابهنجاری ها و اختلالات) در سالهای اخیر مورد توجه روانشاسان قرار گرفته است. این رویکرد هدف نهایی خود را شناسایی سازهها و شیوههایی میداند که بهزیستی انسان را به دنبال دارد. از این رو عواملی که سبب سازگاری هر چه بیشتر آدمی با نیازها و تهدیدهای زندگی میگردند، بنیادیترین سازههای مورد پژوهش این رویکرد میباشند. در این میان، تاب آوری جایگاه ویژهای در حوزههای روانشاسی تحولی، روانشناسی خانواده و بهداشت روانی یافته است. به طوری که هر روز بر شمار پژوهشهای مرتبط با این سازه افزوده میشود.
در پژوهشی، بین استرسهای شغلی و فرسودگی پرستاران با تاب آوری آنها، رابطه منفی معناداری به دست آمده است و نتیجهگیری نموده که تاب آوری، تعدیل کننده استرس و فرسودگی شغلی است و برای توانمندی پرستاران در برابر استرس، پیشنهاد داده که تاب آوری در آموزشهای پرستای مورد نظر قرار گیرد (شاکری نیا، ۱۳۸۹).
۲-۳-۳ انواع تاب آوری
بنا به نظر هارت و همکاران[۹۵] (۲۰۰۷) توصیف تاب آوری سه روند را شامل میشود: