به بهانه آزمایش موشکی کره شمالی؛ راکت های قاره پیما چطور کار می کنند؟

بعد از چند سال تلاش شکست خورده، کره شمالی آخرسر در تاریخ چهارم جولای موفق شد اولین موشک بالستیک قاره پیمای (ICBM) خود رو با موفقیت پرتاب کنه و حالا این کشور دومین آزمایش موفقیت آمیز خود رو گذرونده.

برآورده های اولیه حکایت از اون دارن که این موشکا شاید بیشترین برد رو در میان موارد تست شده به وسیله این کشور منزوی تا به امروز دارن. وزیر کشور ژاپن در همین رابطه به رویترز گفت که این موشک به مدت ۴۵ دقیقه در آسمون حرکت کرده که این مدت طولانی تر از زمان ۳۹ دقیقه ای پرواز نسخه اولیه اشه.

NHK، شبکه ملی ژاپن هم گزارش داد که موشک نامبرده به ارتفاع بیشتر از ۲۸ هزار کیلومتر از سطح زمین رسیده که این یه رکورد تازه واسه اون حساب می شه.

موشکای ICBM دقیقا همون کاری رو انجام میدن که نامشون نشون میده: یه جور از تسلیحات شامل کلاهک هسته ای و تحریک کننده های اعصاب رو به قاره های دیگه انتقال میدن.

برخلاف دیگه موشکای نظامی، این نوع بیشتر به خاطر برد بلندشون خطرآفرین حساب می شن و اونطور که گزارشات جور واجور نشون میدن می تونن مسافتی بالغ بر ۵۵۰۰ کیلومتر رو برن.

John Pike از کارشناسان امنیت ملی آمریکا  که حالا مدیریت شرکتی به نام GlobalSecurity.org رو رو دوش داره در سال ۱۹۹۸ میلادی اینطور نوشت:

موشکای ICBM از اون جهت دردسرآفرین هستن که به کشورها امکان میدن از منطقه خود خارج شده و به سمت اهداف جهانی و بالقوه شون حرکت کنن. پس فارغ از منشاء و منبع درگیری یه کشور می تونه فقط با تهدید به به کار گیری این موشکا کل جهان رو درگیر جنگ کنه.

ICBMها چیجوری کار میکنن؟

همه این موشکا در اصل راکتایی بزرگ هستن که در راس خود فضایی واسه قرار گرفتن تسلیحات دارن. ابعادشان عموما کوچیک تر از راکت هاییه که ماهواره یا آدم به فضا می فرستند اما از نظر ساختاری خیلی فرقی با اونا ندارن. در واقع به خاطر همین هم هست که ارتشای جور واجور دنیا به کشورهایی که پروژه انتقال آدم به فضا رو دنبال می کنن، توجه خاصی دارن.

بیشتر موشکای ICBM وارد مدار زمین نمی شن و در مقابل در مسیرهای قوس دار و بلند حرکت میکنن و از این دید میشه عملکردشون رو به توپای فوتبال تشبیه کرد منتها فرقش اینه که این موشکا به آستانه فضا می رسن.

روز جمعه کره شمالی موشک خود رو به ارتفاع خیلی بالایی از سطح زمین پرتاب کرد که به دنبال اون نشریه NHK ژاپن هم گزارش داد این موشک شاید وارد محدوده اقتصادی انحصاری اش شده. اما اگه قوس طی شده به وسیله این موشک انحنای کمتری داشت و جهت گیری اون مستقیم تر بود اون وقت شک نداشته باشین می تونست راه بیشتری رو طی کنه.

با در نظر داشتن اطلاعاتی که تا به امروز مطرح شده Jeffrey Lewis ناشر سایت Arms Control Wonk مدعی شده برد این موشک می تونست به رقم بیشتر از ۹۹۰۰ کیلومتر هم برسه که این اندازه کل آمریکا رو در تیررس قرار میده. کارشناسان هم اینکه می گن که اولین موشک ICBM تست شده به وسیله کره شمالی می تونست بردی بیشتر از ۶۶۰۰ کیلومتر داشته باشه.

بعضی از این راکتا از سوخت جامد استفاده می کنن و یه سریای دیگه سوخت مایع یا ترکیبی از این دو رو استفاده می کنن اما در هر حالت، هدف، تولید نیروی لازم واسه بلند شدن راکت از روی زمین و جفت و جور شدن گشتاور کافیه تا بمب در اسرع وقت به هدف از پیش تعیین شده خود برسه.

الان ارتش آمریکا انباری از موشکای قدیمی Minuteman III رو نگهداری می کنه که بیشینه سرعتی برابر با ۲۴ هزار کیلومتر بر ساعت داره؛ رقمی که تقریبا ۲۰ برابر سرعت صوته و امکانی رو واسه این موشکا جفت و جور می کنه تا اهداف خود رو از ۲۴ هزار کیلومتر اونطرف تر و در کمتر از سی دقیقه مورد اصابت بذارن.

راکتا در پرواز

یکی از راکتای  Minuteman III در حال سرویس رسانی

موشکای ICBM واسه رسیدن به این سرعت و دقت بیشتر سه یا بعضی وقتا چهار موتور راکت دارن که به اونا مرحله یا استیج هم می گن. دلیل هم اینه که ساخت موتورهای راکت کوچیک تر راحت تر از تولید یه موتور بزرگ با قابلیتای چهار موتور کوچکه.

پایین ترین و اولین موتور یه راکت معمولا شتاب دهنده میگن که بزرگ ترین قسمت یه راکت هم هست و بخش اعظمی از کار بلند شدنش رو رو دوش میگیره. وزن ICBMها تقریبا برابر با چند اتوبوس مدرسه س و دلیل هم به حجم قابل توجه سوختی برمیگرده که باید حمل کنن.

بعد از اینکه شتاب دهنده راکت به ارتفاع چند کیلومتری از سطح زمین رسید و سوخت اون تموم شد از بدنه جدا می شه و موتور راکت مرحله دوم روشن می شه و این روند واسه دیگه مراحل راکت تکرار می شه.

در طول مدت پرواز ICBMها از ترفندهای مختلفی واسه حفظ راه استفاده می کنن هرچند که بیشترین اندازه برابری پذیری شون در طول مرحه شتاب گیری اتفاق می افته. در عین حال کامپیوترای پروازی می تونن راه یه راکت رو مورد پایش بذارن و از راه ژیروسکوپای مختلفی که درون اون قرار گرفتن تغییرات و اصلاحاتی رو تو مسیرش اعمال کنن.

بعضی ICBMها هم اینکه در بین پرواز خوشهای ستاره ای بر فراز ابرها رو از راه دوربینای جور واجور تحت نظر می گیرن و به صورت دائمی اطلاعات مربوط به اونا رو واسه کامپیوترای پروازی ارسال می کنن تا راه حرکتشان رو برابر با موقعیت اونا اصلاح کنن.

در هر مرحله از پرواز، سرعت حرکت موشک و محموله اون بیشتر و بیشتر می شه که در بعضی لحظات واسه اینکه از دقت هدف گیری شون کم نشه شتاب شون پایین میاد. در همین بین، جاذبه زمین، تسلیحات سوار شده روی راکت رو در راه حرکت اون به سمت زمین میکشه. به محض اینکه آخرین مرحله راکت کارش تموم شد محموله راکت که میتونه یه کلاهک هسته ای، اسلحه شیمیایی یا بیولوژیکی باشه آماده عمل کردن می شه.

Minuteman III می تونه در هربار پرتاب تا سه کلاهک هسته ای رو حمل کنه اما امروز موشکا به خاطر پیروی از توافقات انجام شده واسه کنترل تسلیحات فقط یه کلاهک حمل می کنن. باحال اینکه ICBMهای پیشرفته تر می تونن تعداد بیشتری کلاهک هسته ای حمل کنن.

واسه نمونه قبل اینکه موشک پیس کیپر آمریکا در سال ۲۰۰۵ میلادی بازنشسته شه قادر بود تا ۱۰ کلاهک هسته ای رو حمل کنه ضمن اینکه هرکدوم از این کلاهکا می تونستن هدف متفاوتی رو نشونه بگیرن.

کلاهکای هسته ای معمولا شکلی مثل مخروطای مشکی رنگ دارن چون در زمان ورود دوباره به جو زمین با سرعت بسیار بالایشون باید گرما زیادی رو تحمل کنن. این وسط بعضی مواد کم کم می سوزن و از بین می رن که پوشش گرمایی کپسولای آپولو از اون جمله س. بعضی هم گرما رو می بندن که از اون جمله میشه به کاشیای سرامیکی کار شده در بخش انتهایی شاتلای فضایی ناسا اشاره کرد.

بعد از اینکه یه کلاهک هسته ای از جو پیرامونی زمین وارد شد به سقوط خود ادامه میده تا با هدف برخورد کنه (مثلا انبارها و سیلوهای زیرزمینی نگهداری موشک رو مورد اصابت بذاره). بعضی کلاهکا هم اینکه ده ها کیلومتر بالاتر از سطح زمین منفجر می شن تا یه جور اثر داغون کننده الکترونیکی به نام پالس الکترومغناطیسی رو تولید کنن که به طور خلاصه هم EMP میگن.

میشه جلوی این موشکا رو گرفت؟

خبر نتیجه های کره شمالی بر اندازه تنشای بین المللی شدیدا اضافه کرد و ترس از اتفاق افتادن یه درگیری هسته ای به خصوص میان آمریکا و کره شمالی و حتی همسایگان اون مثل چین رو بالا برد.

اما یکی دیگه از دلایل خطرناک بودن این موشکا علاوه بر برد بالایشون سختی روند متوقف سازی اوناس.

این موشکا معمولا کوچیک هستن و بسیار سریع حرکت میکنن، پس هدف قرار دادنشون با یه اسلحه مقابله ای مثل هدف گرفتن گلوله ای با سرعت بیشتر از ۱۶ هزار کیلومتر بر ساعت از راه گلوله ای دیگه س.

مهم تر از همه اینکه بسیاری کشورها از جمله آمریکا یه جور از تسلیحات هسته ای رو در اختیار دارن که بعد از پرتاب امکان متوقف سازی اش وجود نداره و همین موضوع عواقب خطا در زمان پرتاب رو خیلی بالا می بره.

بخاطر این آمریکا میلیاردها دلار رو صرف پیشرفت تکنولوژیایی کرد که می تونن روند رهگیری و تخریب این نوع راکتا رو بکنن اما پیشرفتایی که از زمان جنگ سرد در این مورد حاصل شده خیلی کم و البته هزینه بر بودن.

در ماه می گذشته آژانس دفاع موشکی آمریکا حاصل تحقیقات خود در این مورد رو به شکل سیستمی مورد آزمایش قرار داد که سپر موشکی زمینی میدکورس نام داشت. این سیستم موفق شد یکی از شکلای جور واجور راکتای ICBM رو در میانه های پرواز بر فراز اقیانوس آروم هدف بذاره.

با این همه خیلی از کارشناسان می گن که آزمایش انجام شده نمی تونه دلیلی بر توانمندی آمریکا واسه مقابله با حمله هسته ای کره شمالی باشه.

Laura Grego از فیزیکدانان اتحادیه محققان دل نگران با منتشر کردن مطلبی در این باره نوشت:

آمریکا هنوز به ساخت سیستمی که در دنیای واقعی کاربردی باشه نزدیک هم نشده. این سیستم بازم تا مرحله ای که بتونه حفاظت کافی از یه تهدید موشکی واقعی به حساب بیاد فاصله زیادی داره.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *