شکل۲ – ۱: روابط داده، اطلاعات و دانش (Bajaria, 2000: 563)

۲- ۱- ۶- ۲ روابط داده، اطلاعات و دانش از نظر کلارک و رالو:

کلارک و رالو در یک نمودار تفصلی‌تر، روابط داده، اطلاعات، دانش (آشکار و نهفته)، بینش و فرد را به نمایش گذاشته‌اند:

شکل (۲- ۲)، روابط داده، اطلاعات، دانش، بینش و فرد (Clark, Rallo, 2001: 15)
همانطور که در شکل (۲- ۲) پیدا است، پردازش داده‌ها باعث شکل‌گیری اطلاعات، تعبیر و تفسیر اطلاعات موجب شکل‌گیری دانش نهفته می‌شود. بعضی از صاحبنظران همچون پیتر سنگه، دانش را در دانش نهفته و دانش آشکار را در اطلاعات خلاصه می‌کنند. بینش و خرد در این شکل، اشاره به ظرفیت و قابلیتی می‌کند که بر اساس آن استفاده مداوم و سریع از دانش امکان‌پذیر می‌شود. باید توجه نمود که روابط بین داده، اطلاعات ود انش، مطلق نبوده، و سلسله مراتبی نیست (Alavi, Leidner, 2001: 116).

۲- ۱- ۶- ۳ روابط داده، اطلاعات و دانش از نظر بوئیست [۳۳]:

مدل بوئیست نیز از جمله مدل‌هایی است که روابط میان داده، اطلاعات و دانش رابه خوبی ترسیم کرده است (ابطحی، صلواتی، ۱۳۸۵: ۲۱). مدل از سه قسمت تشکیل شده است. داده‌ها نقش مواد خام یا ورودی‌های این مدل را ایفا می‌کنند. در این مدل، اطلاعات الگوهایی هستند که ما آنها را از داده‌ها بدست می‌آوریم و نهایتاً دانش، مدل ذهنی را بر عهده دار. بوئیست معتقد است مدل‌های ذهنی ما تعیین می‌کنند که ما چگونه به داده‌ها و اطلاعات واکنش نشان دهیم و از طرفی چون هر کدام از ما دانش‌های متفاوتی داریم پس می‌توان نتیجه گرفت که مدل‌های ذهنی متفاوتی نیز خواهیم داشت (بوئیست، ۱۹۹۸).
مدل‌های ذهنی ما تعریف می‌کنند که ما چگونه رفتار کنیم و چگونه تصمیم بگیریم و همچنین آن‌ها به عنوان فیلترهایی عمل می‌کنند که ما بر اساس آن‌ها، اطلاعات و داده‌های موجود را شناسایی خواهیم کرد (هالز، ۲۰۰۱).
این مدل در شکل (۲- ۳) نمایش داده شده است:
شکل (۲- ۳): مدل ذهنی بوئیست (بوئیست، ۱۹۹۸)
تغییر اقدام مدل ذهنی منابع داده ها
ماقدان
داده های جدید دانش اطلاعات داده
اقتباس شده از: مدیریت دانش تألیف دکتر سید علی اکبر احمدی و علی صالحی

۲- ۱- ۷ تعامل داده، اطلاعات، دانش و تصمیم:

افرادی که در زمینه‌ای خاص، اطلاعاتی عمیق در اختیار دارند، از سطح دانش بیشتری نسبت به کسانی که در آن زمینه اطلاعات چندانی ندارند برخوردارند. سازمان‌ها هم به داده و هم به اطلاعات و هم به دانش نیازمندند. صاحب نظری به نام سوکنونام معتقد است که با وجود نیاز سازمان به داده، اطلاعات و دانش، دانش از جایگاهی والاتر برخوردار است زیرا دانش نزدیکترین لایه به تصمیم‌گیری است.
 
شکل ۲-۴ تعامل داده، اطلاعات، دانش و تصمیم (Sooknonam,2001:7)
صاحبنظران دیگری نیز به هرم سلسله مراتبی دانش پرداخته‌اند. یکی از این هرم‌های سلسله مراتبی شامل داده‌هایی است که در آن داده‌های مراوده‌ای خام وضمنی در سطح پائین و فرزانگی در رأس آن است (رادینگ، ۱۳۸۳: ۳۸).
 
شکل ۲- ۵ هرم سلسله مراتب دانش (رادینک، ۱۳۸۳: ۳۸)
– داده‌های مراوده‌ای، در پایگاه داده‌ها و سایر انبارهای داده ذخیره می‌شوند و به طرق مختلفی به کار می‌روند.
– داده‌های ضمنی: این داده‌ها را جز در ذهن افراد نمی‌توان در جایی ذخیره نمود. همه بر این باورند که داده‌های این سطح، دانش نیستند و حتی اطلاعات نیز تلقی نمی‌شوند. در واقع این داده‌ها اصلاً اطلاعات زیادی را ارائه نمی‌کنند. زیرا فقط بخشی از مراوده و تعامل را تحت پوشش قرار می‌دهند. در بهترین حالت، این داده‌ها تکه‌های کوچک یک معما هستند.
– داده‌های عملیاتی: منعکس کننده تعادلات و مبادلات کامل و واحد منسجمی هستند که تحت عنوان جزء‌ ناچیز به آن‌ها اشاره می‌شود. این جزء نیز در پایگاه‌های داده‌ها، ذخیره و مدیریت می‌شوند. هر عنصر فقط جزء کوچکی از داده‌ها تلقی می‌شود و نحوه ارتباط آن با سایر داده‌ها در این مرحله مشخص نیست و نمی‌توان آنها را به عنوان اطلاعات معنی‌دار در نظر گرفت.
– اطلاعات مدیریت: این سطح داده‌های کمی و خلاصه شده‌ای را دربرمی‌گیرد که گروه‌بندی، ذخیره ، پالایش و سازماندهی شده است. این داده‌ها نیز، دانش را نشان نمی‌دهند، اما تا حدی آغاز مدیریت اطلاعات به شمار می‌روند؛ اطلاعاتی که مدیر می‌تواند به کار گیرد تا کاری بیش از پردازش مراوده فردی انجام شود. مدیران می‌توانند اطلاعات را بررسی کنندو شروع به اتخاذ تصمیم کنند و اقداماتی را بر اساس اطلاعاتی که از این داده‌ها بدست آورده‌اند، به انجام برسانند.
– هوش سازمانی: نتیجه پردازش کامل داده‌ها و اطلاعات است. یعنی داده‌ها و اطلاعات به طور وسیع سازماندهی، پالایش، گزینش و تحلیل می‌شوند. خلاصه‌سازی هر چه بیشتر اطلاعات اولیه، به تولید هوش سازمانی منجر می‌شود. دانش کوتاه اصل مطلب است. سازمان‌ها اطلاعات را در مقادیر وسیع مصرف می‌کنندو دانش، مصرف مقادیر کوچک به بهترین وجه است.
– دانش سازمانی: انتزاع یعنی «سرکوب جزئیات» دانش، به حداقل رساندن جمع‌آوری و خواندن اطلاعات است نه افزایش دسترسی به اطلاعات. دانش کارآمد کمک می‌کند تا اطلاعات و داده‌های ناخواسته حذف شوند. دانش نوعاً پیچیده است و هدف دانش، کشف علت و چگونگی موقعیت‌هاست. دانش، صورت اقلام واقعیت‌ها یا انباشت داده‌ها و یا توصیف محصولات نیست و بیشتر وابسته به درک این واقعیت است که جست و جو کننده دانش به چه چیزهایی نیاز دارد یا چه چیزهایی را می‌خواهد بداند. دانش همچنین به منظور ارتباطات کارآمد و کارا ساخته و پرداخته می‌شود.
فرزانگی: در رأس هرم دانش قرار دارد. فرزانگی به عنوان انتزاعی‌ترین وبی زمان ترین دانش مطرح است. فرزانگی دانشی است که جذب شده و کاملاً به صورت ضمنی درآمده است به طوری که خود را تقریباً در هر عمل و تصمیمی متجلی می‌سازد (رادینگ، ۱۳۸۳: ۳۹- ۳۸).

این را هم حتما بخوانید :
بررسی تأثیر مؤلفه‌های کیفیت عملکرد از منظر مشروعیت بر رضایت والدین دانش ...

۲- ۱- ۸ عوامل تفکیک شده اطلاعات و دانش:

اطلاعات و دانش هر دو فراگیرند و معمولاً به جای یکدیگر به کار می‌روند. لذا تعریفی روشن از تفاوت بین آن‌ها مشکل است. دانش ثبت شده یقیناً حاوی اطلاعات است. اگر چه خط دقیق بین دانش و اطلاعات روشن نیست ولی چندین ویژگی وجود دارد که این دو را از هم جدا می‌کند. (رادینگ، ۱۳۸۳: ۴۰).

خصوصیات داده‌ها اطلاعات دانش
سطح ظرافت سطح پائین از ظرفات و ظرفیت اندک ظرفیت یکپارچه شده و انباشته کاملاً انتزاعی و حذف ظرفیت