• توانایی ایجاد و حفظ روابط بین فردی موثر[152]
  • مهارت رفتار جراتمندانه[153]
  • مهارت حل مساله[154]
  • مهارت مقابله با استرس[155]
  • مهارت تصمیم گیری[156]
  • مهارت تفکر خلاق[157]
  • مهارت های ده گانه ی زندگی را به دلیل ارتباط و همپوشی که دارند به صورت های متفاوتی گروه بندی کرده اند که در ادامه آورده می شود:
    در یکی از تقسیم بندی ها این مهارت ها به صورت دو به دو به پنج حوزه تقسیم شده اند:

    • مهارت خودآگاهی و همدلی
    • مهارت ارتباطات اجتماعی و ارتباطات بین فردی
    • مهارت تفکر خلاق و تفکر انتقادی
    • مهارت تصمیم گیری و حل مساله
    • مهارت مقابله با هیجان و مقابله با استرس (غیاث فخری، 1385).

    اما سازمان بهداشت جهانی به نقل از البرز (1386) مهارت های ده گانه ی فوق را به سه طبقه یا گروه اصلی تقسیم می کند:
    الف ) مهارت مرتبط با تفکر نقاد یا تصمیم گیری
    این مهارت ها شامل همه ی آن چیزهایی است که با توانایی های جمع آوری اطلاعات ارزیابی و توانایی بررسی نتایج هر یک از این اطلاعات بر اعمال خود فرد و دیگران مرتبط می باشد. در این گروه از مهارت ها فرد می آموزد که چگونه تاثیر ارزش های خودش و دیگران را بر راه حل های انتخابی خویش تحلیل کند.
    ب ) مهارت های بین فردی و ارتباطی
    گروه دوم مهارت ها، آن هایی هستند که با ارتباط کلامی و غیر کلامی، گوش دادن فعال و توانایی ابراز احساسات و بازخورد دادن مرتبط هستند. در این طبقه مهارت های مذاکره، امتناع و ردکردن درخواست دیگران و مهارت جراتمندی نیز جای می گیرد. مهارت هایی که به فرد کمک می کند تا تعارضات بین فردی را حل کند نیز در دسته ی مهارت های بین فردی است. همدلی، توانایی گوش دادن و درک نیازهای دیگران نیز بخشی از این دسته مهارت ها هستند. کار گروهی، توانایی همکاری با دیگران، توانایی احترام گذاشتن به دیگران هم در این دسته جای می گیرند.
    ج ) مهارت های مقابله ای و مدیریت فردی
    این مهارت ها کنترل درونی را غنی می سازد و به این ترتیب فرد می آموزد که می تواند بر اطراف خویش اثر بگذارد و تغییری ایجاد کند. عزت نفس، خودآگاهی، مهارت های ارزشیابی خویشتن و توانایی تعیین اهداف نیز بخشی از مجموعه مهارت های مدیریت خویشتن هستند. خشم، سوگ و اضطراب همگی باید مدیریت شود و فرد یاد بگیرد که چگونه با سوگ، فقدان یا ضربه های روحی مقابله نماید. مانند: مدیریت استرس، مدیریت زمان و آرام سازی خود (سازمان بهداشت جهانی؛ نقل از البرز، 1386).
    مهارت خودآگاهی
    مهارت خوآگاهی به فرد کمک می کند، تا بتواند شناخت بیشتری نسبت به خود، خصوصیات، نیازها، خواسته ها، اهداف، نقاط ضعف، نقاط قوت، احساسات، ارزش و هویت خود داشته باشد. افسردگی، اضطراب، احساس حقارت، اعتماد به نفس پایین، مشکلات ارتباطی، احساس تنهایی، سوء مصرف مواد، فرار و …، از جمله مشکلات روانی- اجتماعی مرتبط با خودآگاهی ضعیف است (فتی و همکاران، 1385).
    تعریف خودآگاهی
    خودآگاهی، یعنی آگاهی یافتن و شناخت اجزای وجود خود؛ شناخت اجزایی همچون خصوصیات ظاهری، احساسات، افکار، باورها، ارزش ها، اهداف، گفتگوهای درونی و نقاط قوت و ضعف خود و یابه تعبیری ساده تر توانایی شناخت خود و آگاهی از خصوصیات، نقاط ضعف و قدرت، خواست هها، ترس ها و انزجارها است (غیاث فخری، 1385).
    مفهوم خود یا خودپنداره
    مفهوم خود یا خودپنداره به ادراک فرد از مجموعه صفاتی که برای توصیف خود به کار می برد اطلاق می شود. به عبارت دیگر مفهوم خود یا خودپنداره شامل آگاهی و شعور فرد نسبت به کلیت و ویژگی های خود، مفهوم خود، آگاهی از صفات جسمانی، خصوصیات شخصی، مهارت ها، ارزش ها و طبقه ی خاص می باشد (ادیب، 1382). خود پنداره فرد از شخصیت خود تا اندازه ی زیادی تصور او راجع به محیطش را تعیین می کند و نوع رفتارهای او را طرح ریزی می نماید. اگر تصور از خود مثبت و نسبتاً متعادل باشد، شخص دارای سلامت روانی است و اگر برعکس خودپنداره نامتعادل و منفی باشد، شخص از نظر روانی ناسالم شناخته می شود. دلیل اهمیت خودپنداره آن است که اولاً برداشتی که هرکس از خودش دارد بر رفتار و عمل او تاثیر می گذارد. انسان ها معمولاً آن گونه عمل می کنند که فکر می کنند هستند. ثانیاً خودپنداره بر احساس فرد از خودش نیز تاثیر می گذارد. کسانی که احساس خوبی درباره ی خودشان دارند، در مقایسه با کسانی که نگرش منفی به خود دارند، از اعتماد به نفس و رضایت بیشتری برخوردارند و افراد موفق تری هستند (هویت[158]، 2003؛ نقل از ادیب، 1382).
    اجزاء خودآگاهی

    1. شناخت ویژگی های جسمانی و بدنی

    یکی از عوامل موثر در شناخت خود، شناخت ویژگی های جسمانی است. شناخ
    ت ویژگی های ظاهری خود، لازمه ی خودآگاهی است. می توان با تکیه بر نقاط مثبت خود و با احساس رضایت حاصل از این نقاط قوت در جهت برطرف نمودن نقاط ضعف خویش اقدام کرد (فتحی، 1385)
    .

    1. شناخت توانایی ها و مهارت های خود

    ــ شناخت نقاط قوت:
    الف) شناخت ویژگی ها و خصوصیات مثبت خود
    ب) شناخت توانمندی های خود
    ج) شناخت پیشرفت ها و موفقیت های خود (البرز، 1386)

    این را هم حتما بخوانید :
    بررسی تاثیر آموزش مهارت های زندگی بر اعتقادات خودکارآمدی و استرس تحصيلي دانش آموزان سال سوم دبیرستان شهرستان نيشابور ( 87 1386)- قسمت 38