مقالات و پایان نامه ها

شناسایی عوامل مؤثر بر اعتیاد به کار:

دانلود پایان نامه

شناسایی عوامل مؤثر بر اعتیاد به کار:

برخی از پژوهش‌های اعتياد به كار، براى شناسايى عوامل مؤثر بر آن انجام گردیده است. اعتياد به كار، به‌طور عمده از سه منبع اصلی نشأت می‌گیرد كه آن‌ها عبارت‌اند از:

  1. ویژگی‌های طبيعى فرد نظیر عزت‌نفس، موفقت طلبی، شخصيت نوع A، شخصيت وسواسى و نياز به كسب موفقيت.
  2. وجود بستر فرهنگى – اجتماعى مانند حضور در خانواده‌ای استرس‌آور يا قرار گرفتن در فضاى رقابتى و يادگيرنده.
  3. وجود مشوق‌های رفتارى نظير نظام‌های پاداش و تنبيه در سازمان.

 

هر يك از عوامل مذكور می‌تواند به‌تنهایی بر شکل‌گیری اعتياد به كار تأثیر بگذارد، اما اعتياد به كار زمانى به‌طور سريع ايجاد می‌گردد كه هر سه دسته از عوامل یادشده در بالا، به‌طور همزمان وجود داشته باشند.(عنایتی و همکاران 1391، 6)

 

2-2-10 اعتياد به كار و ابعاد شخصيت:

پژوهش‌ها نشان می‌دهد كه تفاوت‌های فردي و شخصیتی يكي از متغيرهاي اثرگذار در اعتياد به كار است. بنابراين می‌توان اعتياد به كار را از زاويه شخصيت افراد و تفاوت‌ها و ویژگی‌های افراد موردبررسی و تحليل قرارداد.

يكي از مدل‌های غالب و متداول در عرصه سنجش و ارزيابي شخصيت big five یا مدل 5 عامل شخصیت می‌باشد که این 5 عامل شامل ابعاد (روان رنجوري، برون‌گرایی، گشودگي، سازگاري، وظیفه‌شناسی) می‌باشد.

در پژوهشی که احمدی و همکاران (1389) انجام گردید نتایج زیر حاصل شد. در جدول ارائه شده نیز می‌توان ویژگی‌های این ابعاد شخصیتی را در رابطه با اعتیاد به کار مشاهده نمود.

  1. اعتياد به كار رابطه معنادار و منفي با روان رنجوري دارد.
  2. اعتياد به كار رابطه معنادار و مثبتي با برون‌گرایی دارد.
  3. اعتياد به كار رابطه معنادار و مثبتي با گشودگي دارد.
  4. اعتياد به كار رابطه معنادار و منفي با سازگاري دارد.
  5. اعتياد به كار رابطه معنادار و مثبتي با وظیفه‌شناسی دارد.

 

جدول (2-5) اعتياد به كار و ابعاد شخصيت، احمدی و همکاران، 1389

ردیف نوع شخصیت ویژگی‌ها عملکرد
1 روان رنجوری اضطراب، نگراني بيش از حد، بدبيني، اعتماد و اطمينان كم، گرايش به سمت اتخاذ احساسات منفي نسبت به وقايع، افراد و پدیده‌ها.

(مالوف1990، 1191-200)

منفی مثبت
اختصاص كمترخودشان به كار. رضايت شغلي،پيشرفت و ارتقاء شغلي،انگيزش شغلي و عملكرد كاري کم (باریک و راین 2003) توجه به عوامل بهداشتي و نگه‌دارنده در شغل نظير امنيت و شرايط كاري، عجین شدن با کار کم.(فورنهام 1999، 1035-43)
2 برونگرایی اجتماعي بودن، اطمينان و قاطعيت، جاه‌طلبی، عمل‌گرایی، انرژي زياد، پرشور، پرحرارتي و گرايش به سمت مثبت نگري و اتخاذ احساسات مثبت نسبت به وقايع.(برتیام 1996؛ کیملیکا 1988) موقعيت محوري در محيط كار، جاه‌طلبی و تسلط بر ديگران در محیط کار، عجین شدن با شغل، انگیزه درونی در شغل، رضایت شغلی، شدن با شغل، لذت بردن و علاقه به شغل

(فورنهام 1999)

3 گشودگی استقبال از ایده‌های نو و جديد انعطاف‌پذیر، تغيير، نوآور، خلاقيت مدار، چند بعد نگر، تمايل به خلق اهداف و ایده‌های آرماني و زيبايي گراي (لانس بری[1] 2003، لانسبری و گیبسون 1998) کنجکاو عجین شدن باشغل.

 

اهداف کاری‌اش را خودش تدوين می‌نماید،

(جاج و ایلی[2] 2002،765-80)

4 ساز گاری نوع‌دوستی، فروتني و میانه‌روی، موافقت و همنوايي و ملاحظه و مراعات

(جان 1982، رابینویتز و هال[3] 1977)

موفقيت و پيشرفت کم در مسیر شغلی برقراري روابط و تعامل با ديگران درجه عجين شدن با شغل پائين، لذت از شغل (جاج 1999)
5 وظیفه‌شناسی تلاش گري، پشتكار و ثبات قدم، باوجدان بودن و احساس وظيفه و مسئولیت‌پذیری. درجه عجین شدن بالا، موفقيت گرايي و تمايل به موفقيت، بیشتر به کارشان اهمیت می‌دهند تا روابطشان

 

2-2-11 روش‌های کاهش و درمان اعتیاد به کار:

روش‌ها متفاوت و مختلفی برای کاهش این نوع از اعتیاد وجود دارد که در زیر به برخی از آن‌ها اشاره گردیده است.

  1. کنترل خود: منظور از کنترل خود این می‌باشد که به‌طور مثال اگر همکار یا مرئوس پیشنهادی کردند که به نظرتان مسخره آمد مقاومت نکرده و بگذارید آن کار انجام گردد اگرچه درست نباشد و یا اگر در کار نظر کم‌اهمیتی که به کار لطمه زیادی وارد نمی‌نماید پیشنهاد می‌گردد عقیده دیگری را جایگزین عقیده خودنمایید و قدرت را به کس دیگری دهید تا پروژه را بررسی نماید و به‌طورکلی پیشنهاد ندهید، توصیه نکنید و کار را دقیق کنترل نکنید.
  2. پیدا کردن سرگرمی‌های جدید: سعی نمایید بازی ورزش نمایید.
  3. پذیرفتن شکست: برای افراد معتاد به کار شکست بسیار دردناک است بنابراین سعی نمایید در مسیر درست، کار ها را به دوستان و همکارانتان واگذار نمایید.
  4. همکاری با خانواده و دوستان در برنامه‌های سرگرمی: زمانی را در هفته با همسر، فرزندان و دوستان بگذرانید و ساعات کار را کوتاه‌تر نمایید.
  5. تمجید از دیگران: این کار را چند بار در روز انجام دهید زیرا یکی از مشخصه‌های افراد معتاد به کار توجه بیش از حد به خود است پس باید تمرین کنید با تحسین دیگران، به آن‌ها توجه کنید.
  6. شناسایی بهانه‌هایی که اعتیاد به کار را تائید می‌کنند: مثل‌اینکه بگویید من برای خانواده‌ام سخت کار می‌کنم، شرکت نیاز دارد من 18 ساعت در روز کارکنم. حقیقت این است که شرکت بدون کار شما هم به کارش ادامه می‌دهد ولی درنهایت خواهید دید که در پافشاری بر این روند این شمایید که خانواده‌تان را از دست می‌دهید.
  7. نه گفتن: یاد بگیرید که نه بگویید.

بنابراین اگر به‌طورمعمول کارکنید منشأ ارزش‌هایتان، علائق و تمایل به گذراندن وقت بیشتر با خانواده در شما آشکار می‌گردد.(کهاری 1387، 47)

 

[1] Lounsbury & Gibson

[2] Judge & Ilies

[3] Jans , Rabinowitz & Hall

دانلود پایان نامه
92