– سرمايه اجتماعي و علم اقتصاد-پایان نامه سرمايه اجتماعي و رضايت شغلي

دانلود پایان نامه

– سرمايه اجتماعي و علم اقتصاد

تاريخ دقيق ظهور سرمايه اجتماعي در علم اقتصاد دقيقاً معلوم نيست. اما اسناد موجود نشان مي‌دهد كه اين اصطلاح اولين بار توسط بورديو در اقتصاد مورد استفاده قرار گرفت. با اين حال، اولين نظريه‌ها و تعاريف سرمايه اجتماعي به صورت علمي و جدي توسط كولمن و پاتنام صورت گرفت. كولمن و پاتنام از طراحان اوليه نظريه سرمايه اجتماعي هستند و به عبارتي ديگر مفهوم سرمايه اجتماعي توسط (كولمن 1988 و 1990 و پاتنام 1993) پايه‌ريزي شد و در علم اقتصاد مطرح گرديد.

2-18-1- سرمايه اجتماعي، اعتماد اجتماعي و توسعه اقتصادي

سرمايه اجتماعي در پاسخ به اين سوال مطرح مي‌شود كه چرا برخي از كشورهاي پيشرفته و برخي كشورها عقب افتاده‌اند.

يا اين كه چرا برخي شهرها و يا سازمانها توسعه يافته و برخي ديگر توسعه نيافته‌اند؟ تحقيقات به عمل آمده راجع به سرمايه‌هاي انساني، فيزيكي يا مادي پاسخ‌گويي كامل اين گونه سؤالات نيست. بلكه حلقه مفقوده‌اي در اينجا وجود دارد.

اكثر انديشمندان، نيروي انساني را اساس ثروت ملتها و سرمايه فيزيكي را عامل فرعي و حاشيه‌اي مي‌شمارند انسانها عامل فعالي هستند كه سرمايه‌ها را متراكم ساخته و از منابع طبيعي بهره‌برداري مي‌كنند. انسانها سازمانهاي سياسي، اقتصادي، و اجتماعي فرهنگي را به وجود مي‌آورند و راه كارهاي توسعه را ارائه مي‌دهند در كنار سرمايه انساني، سرمايه مادي (فيزيكي) است، يعني انسان فقط به كمك دانش خود نمي‌تواند به توسعه برسد و همچنين وجود منابع خام و منابع مالي لزوماً نمي‌تواند عامل توسعه باشد. به همين خاطر بعضي از كشورها با وجود دارا بودن منابع خام زياد همچنان عقب افتاده‌اند در كشور كوبا هيچ بي‌سوادي وجود ندارد اما كشوري عقب افتاده است. كشوري مثل فرانسه بالغ بر دو ميليون بي‌سواد دارد ولي پيشرفته است. برخي كشورها مانند هند زير استعمار شديد انگلستان بوده‌اند اما كشوري نسبتاً پيشرفته است. در كنار آن كشوري مانند اتيوپي را مشاهده مي‌كنيم كه اصلاً تحت استعمار هيچ كشوري نبوده‌اند اما بسيار عقب افتاده‌اند. كشورهاي اروپايي شرقي از خيل عظيم تكنسين و متخصصين برخوردار مي‌باشند ولي لزوماً كشورهاي پيشرفته‌اي نيستند. بنابراين در اينجا بايد به دنبال حلقه مفقود شده‌اي گشت (پاتنام، 1993).

سرمايه اجتماعي در توسعه اقتصادهاي پيشرفته غربي نيز اهميت بسزايي دارد. مارك گرانوتر جامعه شناس اقتصادي گفته است كه معاملات اقتصادي همچون پيمانكاري يا كاريابي، وقتي در شبكه‌هاي اجتماعي انجام گيرند، كارآمدتر هستند. بيهوده نيست كه يكي از راهبردهاي فراگير ثروتمندان نو كيسه «كار شبكه‌اي» است. پژوهشهايي كه درباره «بخش‌هاي صنعتي بسيار كارآمد و بسيار انعطاف‌پذير» (واژه‌اي كه آلفرد مارشال، يكي از بنيان‌گذاران اقتصاد مدرن ابداع كرده) به عمل آمده بر شبكه‌هاي همكاري ميان كارگران و كارآفرينان كوچك تأكيد كرده است. اين نقاط تمركز سرمايه اجتماعي كه هيچ شباهتي با مناطقي كه آميزه بي‌تناسبي از ويژگي‌هاي دوران پيش از صنعتي شدن را ندارد، چرخ صنايع فوق مدرن، از تكنولوژي پيشرفته دره سيليكون تا صنعت مد «بنتون» را به حركت در مي‌آورد. حتي نظريه‌هاي اقتصادي همچون «نظريه جديد رشد» نيز پيش از مدل‌هاي نئوكلاسيك متعارف به ساختار اجتماعي (چيزهايي كه در خارج از سرمايه انساني قرار دارند) توجه مي‌كنند. رابرت لوكاس كه از بنيان گذاران اقتصاد «انتظارات عقلاني» است مي‌گويد كه انباشت سرمايه انساني در اصل فعاليت اجتماعي است كه گروه‌هاي مردم را به گونه‌اي در بر مي‌گيرد كه در انباشت سرمايه فيزيكي همتايي ندارد (پاتنام).

2-18-2-كاركردهاي اقتصادي سرمايه اجتماعي و اعتماد اجتماعي

اقتصاد مجموعه‌اي از چهار راه‌هاي منفعتي است كه در هر چهار راه منفعت، مجموعه‌اي از مبادله‌ها صورت مي‌گيرد و در هر مبادله مجموعه‌اي از بسته‌هاي حقوق مالكيتي داد و ستد مي‌شود، براي اين كه مبادله‌ها به راحتي و با كمترين هزينه انجام بگيرد. بايد حقوق مالكيت اين بسته‌هاي مالكيتي به خوبي حفاظت شوده باشد در گردش كار يك اقتصاد، در هر دوره بايد تعدادي بي‌شماري از بسته‌هاي حقوقي مالكيتي داد و ستد شود در نتيجه در هر دوره به تعدادي بي‌شماري قانون كلي و موردي نياز دارد كه تمام اين انواع حقوق مالكيت را نوشته، تعريف و ثبت كند و از طريق يك دستگاه حقوقي عريض و طويل آنها را تضمين كند اما هيچ دولتي در عمل توان و امكان تعريف و تضمين اين بسته‌هاي حقوق مالكيت را ندارد در هر اقتصاد، انبوهي از بسته‌هاي حقوق مالكيت در هر روز داد و ستد مي‌شود بدون آن كه اصولاً دولت از وجود آنها مطلع شود و حي بسياري از آن بسته‌هاي حقوقي داراي تعريف دقيق و قانوني نيستند (رناني، 1384).

كاركرد اقتصادي سرمايه اجتماعي كاهش هزينه‌هاي معاملاتي هستند كه با مكانيسم‌هاي هماهنگي رسمي مثل قراردادها، سلسله مراتب، قوانين بروكراسي و موارد مشابه مربوط هستند. حقيقت موضوع اين است كه هماهنگ كردن فعاليت‌ها بر اساس هنجارهاي غير رسمي به عنوان بخش مهمي از اقتصاد مدرن پايدار مي‌مانند و اين مسئله به دليل ماهيت پيچيده فعاليتهاي اقتصادي و فناوري پيچيده است. بسياري خدمات پيچيده براي كنترل، خيلي پر هزينه‌تر هستند و از طريق استانداردهاي حرفه‌اي داخلي خيلي بهتر از مكانيسم‌هاي كنترل رسمي، كنترل مي‌شوند. يك مهندس نرم‌افزار بسيار آموزش ديده اغلب بيشتر از بهره‌وري خودش نسبت به سرپرست خود مطلع است، يك خزانه‌داري اغلب وقتي كه به قضاوت يك مأمور مالي با تجربه واگذار شود كاراتر است از اين كه توسط كتابي مثل سر رشته‌دار دولتي انجام شود تعدادي از مطالعات تجربي پيشنهاد مي‌كند كه فناوري پيشرفته تحقيق و توسعه اغلب به مبادله غير رسمي حق مالكيت عقلايي وابسته است، به دليل اين كه مبادلات رسمي به دليل افزايش هزينه‌هاي معاملاتي بيش از حد است و سرعت مبادلات را كم مي‌كند حتي در محيط‌هايي با فناوري پيشرفته پايين، سرمايه اجتماعي به كارايي بيشتري نسبت به تكنيك‌هاي هماهنگي رسمي منجر مي‌شود. كه محل‌هاي كاري را به شيوه بروكراسي بسيار متمركز سازمان دهي شده، نا كارآمدي زيادي به وجود مي‌آورد موقعي كه تصميمات به تأخير افتادند و اطلاعات تحريف شدند و زنجيرهاي سلسله مراتب فرمان به طرف پايين حركت كردند در بسياري از كارخانه‌هاي توليدي، ساختارهاي مديريتي مسطح‌تر جايگزين شده است كه مسئوليت را به سطوح پايين خود كارخانه واگذار كرده است. كارگراني كه خيلي به منابع دانش تخصصي نزديك‌تر هستند اختيار دارند كه خود تصميم بگيرند به جاي آن كه آن را به سلسله مراتب مديريتي واگذار كنند اين كار اغلب به بازدهي بالايي منجر مي‌شود اما كاملاً به سرمايه اجتماعي نيروي كار وابسته است اگر بين كارگران و مديران عدم اعتماد يا فرصت طلبي فراوان وجود داشته باشد، تفويض اختيار كردن در يك سيستم توليدي كوچك لازم است به از كار افتادگي فوري منجر مي‌شود. اين در واقع آن چيزي است كه در جنرال موتوري طي اعتصاب‌هاي اصلي پيدا كرده و علاوه بر آن موجب انتقال دانش اعضاي گروه‌ها به يكديگر شده و جريان مناسبي را از يادگيري و دانش در بين آنها فراهم مي‌سازد و اين امر نيز مي‌تواند در كاهش هزينه‌هاي مديريتي و توسعه اجتماعي و سازماني بسيار موثر باشد.

پروساك مفهوم سرمايه اجتماعي را از منظر اقتصادي مورد بررسي قرار داده است. وي اين گونه اظهار مي‌دارد كه سرمايه اجتماعي از لحاظ اقتصادي سودآور است. چرا كه تعاملات حداقل سه نمود خارجي دارد و مي‌تواند انتقال اطلاعات در مورد رفتار ديگران را تسهيل مي‌سازد و مشكل فرصت طلبي را كاهش مي‌دهد، مي‌تواند انتقال اطلاعات مربوط به تكنولوژي و روش‌هاي جديد را تسهيل ساخته و شكست‌ها (كه در نتيجه كمبود اطلاعات به وقوع مي‌پيوندد) را كاهش مي‌دهد و در نهايت، مشكل سواري مجاني را كاهش داده و فعاليت‌هاي جمعي را تسهيل مي‌سازد.

دانلود پایان نامه
این نوشته در مقالات و پایان نامه ها ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.