سازوکار متداول انتشار:پایان نامه  درباره بیمه

 

 

-8-8- سازوکار متداول انتشار

در بررسی سازوکار انتشار این اوراق، سه بعد مورد توجه قرار می­گیرد. بازیگران، تراکنش­ها و معاملات بین بازیگران و انگیزه بازیگران در نگاره 2 به طور دقیق مشخص شده­اند.

– بازیگران

  1. شرکت سایدکار

این موجودیت، طبق تعریف شرکت رتبه­بندي مودیز یک شرکت بیمه اتکایی است؛ زیرا طبق قانون براي فعالیت باید اقدام به اخذ مجوز مربوطه به انجام امور فعالیت­هاي بیمه اتکایی کند، اما باید توجه داشت که این شرکت یک شرکت بیمه اتکایی معمولی نیست بلکه یک موجودیت با هدف خاص است که داراي طول عمر مشخص بوده و پس از پایان آن مدت منحل خواهد شد (Malcolm P Wattman, 2007). البته برخی اوقات از آن با نام «سایدپاکت» و یا «سایدبا» نیز یاد شده، اما نام مصطلح و مطرح آن سایدکار است. هم­چنین تعاریف متعددي نیز از ماهیت آن ارایه شده است.

در یک تعریف عمومی سایدکار یک شرکت بیمه اتکایی است که بانی ایجاد آن یک یا چند شرکت بیمه و یا بیمه اتکایی است که داراي طول عمر محدود بوده و واسطه­اي براي جمع­آوري سرمایه براي پوشش ریسک­هاي شرکت بانی و مشارکت در ریسک­هاي آن خواهد بود. اما طبق تعریف دقیق­تر که توسط شرکت A.M.Best مطرح شده است، سایدکار حقیقی وقتی شکل ­گیرد که بانی که خود اقدام به ایجاد و پذیره­نویسی سایدکار می­کند، در آن سهامی نداشته باشد و سرمایه­گذاري نکند. زیرا هدف از ایجاد سایدکار انتقال ریسک به خارج از شرکت است و اگر بانی خود جزو سرمایه­گذاران سایدکار باشد هدف محقق نخواهد شد (Malcolm P Wattman, 2007).

با توجه به این تعریف از سایدکار حقیقی، می­توان اولین شرکت سایدکار را cyrus re دانست که فعالیت­هاي مقدماتی ثبت خود را از نوامبر 2005 آغاز کرد ودر فوریه 2006 در برمودا کار خود را آغاز کرد و در مجموع 525 میلیون دلار سرمایه جذب کرد. با این حساب به طور مثال Blue Ocean که قبل از آن در فوریه 2006 با سرمایه 300 میلیون دلار شروع به فعالیت کرد که تنها 57 درصد آن از بیرون تأمین شده بود و مابقی توسط شرکت بانی، یعنی Montpeliers تأمین شده بود یک سایدکار حقیقی نبود.

به طور کلی طبق تعریف عمومی سایدکار از سپتامبر 2005 تا دسامبر 2006 تعداد شرکت­هاي سایدکار ثبت شده در برمودا به 26 شرکت رسیده است که از این تعداد 17 شرکت طبق تعریف، سایدکار حقیقی بوده­اند. با توجه به این تفاوت­ها در تعریف و شناسایی شرکت سایدکار، طبیعی است که در آمارهاي مختلفی که از طرف برخی شرکت­ها و مراجع مختلف درباره تعداد شرکت­هاي سایدکار منتشر می­شود، تفاوت­هایی باشد (Marcelo Ramellaa and Leila MadeirosBermuda, 2007).

  1. بانی

شرکت یا شرکت­هاي بیمه و بیمه اتکایی که شرکت سایدکار با پشتیبانی آن­ها به وجود می­آید. بانی اقدام به خرید پوشش بیمه­اي از شرکت سایدکار می­کند و تنها مشتري او و فلسفه وجودي شرکت سایدکار است (Green M. , 2006). شرکت بیمه یا بیمه اتکایی که نقش بانی را ایفا می­کند، مسئول تمام جنبه­هاي مراحل بیمه­گذاري و تصفیه مطالبات بیمه­گذاران است و یک کارمزد به عنوان حق خدمات از شرکت سایدکار بابت این اقدامات دریافت خواهد کرد که میزان آن رابطه عکس با سودآوري شرکت سایدکار دارد (Marcelo Ramellaa and Leila MadeirosBermuda, 2007).

  1. سرمایه گذاران

همان­گونه که پیش­تر نیز گفته شد سرمایه­گذاران، سومین بازیگران اصلی در این میان هستند. این سرمایه­گذاران، همان سرمایه­گذاران نهادي هستند که ریسک­پذیري بالایی دارند. تنها سرمایه­گذاران در این اوراق، به مانند اوراق بلایاي طبیعی، نهادهاي مالی هستند و می­توانند نهادهایی چون صندوق­هاي پوشش ریسک، بانک­هاي سرمایه­گذاري و صندوق­هاي مشاع سرمایه­گذاري باشند (Carpenter, 2006).

  1. ارایه کننده خدمات

از آن­جایی که شرکت سایدکار یک شرکت بدون نیروي اداري و کارمند است، براي انجام خدماتی نظیر خدمات مدیریت شرکت، خدمات مدیریت مطالبات، خدمات سرمایه­گذاري وجوه و مشاوره­هاي قانونی اقدام به برون­سپاري این خدمات و خرید آن­ها از شرکت­هاي ارایه کننده این خدمات می­نماید. بنابراین شرکت ارایه کننده خدمات به عنوان یک بازیگر فرعی حضور دارد و سه بازیگر اصلی در راه­اندازي یک شرکت سایدکار، بانی، خود شرکت سایدکار و سرمایه گذاران خواهند بود (Standard and Poors, 2006).

2-8-8-2- معاملات و تراکنش‌هاي بین بازیگران

  1. قرارداد بین سایدکار و بانی

بین بانی و شرکت سایدکار دو نوع رابطه وجود دارد:

  • بانی مشتري انحصاري شرکت سایدکار به عنوان بیمه­گذار اتکایی است.
  • بانی ارایه کننده خدمات به شرکت سایدکار است.

بانی به عنوان مشتري سایدکار اقدام به خریداري پوشش بیمه­اي در مقابل ریسک وقوع حوادث نسبت به بیمه­نامه­هایی که منعقد کرده است، می­کند و بخشی از ریسک این بیمه­نامه­ها را واگذار می­نماید. اما این نحوه واگذاري به شکل مشارکتی است (Terzo, 2006). یعنی شرکت سایدکار اقدام به مشارکت در بخشی از ریسک بیمه­نامه­هاي خاصی می­کند که با شرکت بیمه به توافق خواهد رسید؛ در نتیجه به مقدار متناسب بخشی از حق بیمه دریافتی از هر بیمه­نامه نیز از طرف شرکت بیمه به شرکت سایدکار پرداخت خواهد شد. درصد و میزان این حق بیمه اتکایی ارتباط مستقیم با نرخ بیمه اتکایی بازار بیمه خواهد داشت.

در قراردادي دیگر، بانی به عنوان تأمین کننده خدمات شرکت سایدکار، اموري مانند پذیره­نویسی بیمه­نامه­ها، مدیریت مطالبات و ادعاها و مدیریت عمومی و شرکت سایدکار را در مقابل دریافت کارمزدهاي متناسب انجام می­دهد (Standard and Poors, 2006).

  1. قراردادهاي بین سرمایه­گذاران و سایدکار

سرمایه­گذاران که همان نهادهاي مالی هستند از دو طریق اقدام به تأمین مالی شرکت سایدکار می­کنند. ابتدا از طریق خرید غیرمستقیم سهام عادي و ممتاز این شرکت، یعنی از طریق خریداري سهام یک شرکت هلدینگ که مالکیت کامل سایدکار را دارد و یا از طریق خریداري اوراقی که خود شرکت سایدکار منتشر می­نماید؛ یعنی تأمین مالی شرکت سایدکار از طریق بدهی (و یا این­که بانک­ها به طور مستقیم اقدام به وام­دهی به آن می­کنند).

شرکت سایدکار وجوه حاصل از تأمین مالی از طریق سهام و بدهی و نیز حق بیمه­هاي دریافتی از بانی را نزد یک امین در یک حساب تضمینی که به آن بهره تعلق می­گیرد، سرمایه­گذاري می­کند. شرکت بانی طبق قرارداد در مواقع تحمل زیان­هاي بیمه­اي نسبت به برداشت آن اولویت خواهد داشت و مازاد آن نیز به صورت اصل و فرع بدهی یا سود تقسیمی سهام، بین سرمایه­گذاران تقسیم می­شود (Marcelo Ramellaa and Leila MadeirosBermuda, 2007).

  1. منافع بازیگران سایدکار

دو بازیگر اصلی سایدکار، یعنی بانی و سرمایه­گذار، منافع منحصر به فردي از ورود به این سازوکار به دست می­آورند که در ادامه به آن­ها اشاره می­شود.

  1. منافع بانی
  • مهم­ترین انگیزه بانیان در این سازوکار افزایش ظرفیت بیمه­اي و افزایش سرمایه به صورت غیرمستقیم است؛ زیرا در این صورت دیگر اثرات منفی افزایش سرمایه که همان رقیق شدن سود سهامداران است، تحمل نخواهند کرد.
  • این افزایش ظرفیت بیمه و ذخیره سرمایه از طریق سایدکار، به لحاظ سرعت زمانی دریافت خسارت، کارایی بالایی براي شرکت بیمه، نسبت به خریداري پوشش بیمه­اي از شرکت­هاي بیمه اتکایی معمولی خواهد داشت (Standard and Poors, 2006).
  • یکی دیگر از منافع بانی از ایجاد شرکت سایدکار، درآمدزایی است. زیرا همان­طور که گفته شد علاوه بر این­که مشتري آن هستند، بیشتر امور مربوط به پذیره­نویسی و مسایل مدیریتی سایدکار را نیز در مقابل دریافت کارمزد از آن انجام می­دهند و به نوعی به عنوان منبع درآمد براي آن­ها است.
  • شرکت سایدکار به بانی این امکان را خواهد داد که در مواقع فرصت یعنی هنگامی که نرخ­هاي بیمه­اي به صورت دوره­اي افزایش یافته است (در صنعت بیمه، نرخ­هاي بیمه­اي و بیمه اتکایی به صورت دوره­اي و چرخه‌اي افزایش می­یابند) به سرعت با ایجاد یک سایدکار، ظرفیت پذیره­نویسی بیمه­اي خود را افزایش دهد و از آن­جایی که سرمایه قابل جمع توسط سایدکار محدود و معین نیست، تا جایی که بانی نیاز بداند و این کار براي شرکت بیمه سودآور باشد، از ویژگی اتکایی سایدکار استفاده می­کند (Marcelo Ramellaa and Leila MadeirosBermuda, 2007).
  • شرکت سایدکار مانند هر بیمه اتکایی دیگر ملزومات ذخیره سرمایه شرکت بیمه را Ÿکاهش می­دهد. زیرا، از آن­جایی که محاسبه حد کفایت سرمایه توسط تنظیم­کنندگان مقررات بر مبناي ریسک محاسبه می­شود، شرکت بانی با انتقال بخشی از ریسک خود به سرمایه­گذاران از طریق سایدکار، از ملزومات سرمایه اضافی اجتناب می­کند (Fitch ratigs, 2006).
  1. منافع سرمایه گذاران
  • شرکت سایدکار می­تواند براي سرمایه­گذاران (چه دارندگان سهام و چه بدهی) بازدهی Ÿبالایی را ارایه کند. این امر می­تواند از طریق پوشش اتکایی بیمه­نامه­هایی که داراي ریسک­هاي بالا است، ایجاد گردد و به صورت سود سهام یا بهره بدهی به سرمایه­گذاران پرداخت گردد.
  • از آنجایی که سایدکار داراي طول عمر محدود است، سرمایه­گذاران آن این امکان را خواهند داشت در مواقعی که نرخ پوشش بیمه اتکایی در بازار بیمه اتکایی بالا است، وارد این بازار شوند و پس از این­که به علت عرضه بیش­تر بیمه اتکایی، تا حدي نرخ پوشش اتکایی تعدیل شد، از بازار خارج شوند و از افزایش­هاي دوره­اي نرخ پوشش بیمه­اي حداکثر استفاده را ببرند. زیرا نرخ­هاي پوشش بیمه­اي همواره فرآیندهاي دوره­اي و چرخه­اي را طی می­کند.
  • سرمایه­گذران از نقش دوگانه بانی در شرکت سایدکار منتفع خواهند شد؛ زیرا در گام نخست بانی به Ÿعنوان مشتري شرکت سایدکار عمل می­کند و در گام دوم به عنوان ارایه کننده خدمات با تجربه و تخصص بالا، در خدمت شرکت سایدکار خواهد بود. یعنی سرمایه­گذار هم­زمان از منافع جوان بودن و منعطف بودن شرکت سایدکار و نیز تجربه و تخصص بانی به عنوان یک شرکت با تجربه سود خواهد برد (MMC Securities Corp, 2008).
  • شرکت سایدکار براي تأسیس نیاز به تلاش­هاي ناچیزي به لحاظ زمانی، منابع مالی و مادي براي استقرار زیرساخت­ها خواهد داشت، به طوري که یک شرکت سایدکار در مدت شش هفته تأسیس و راه­اندازي می­شود.
  • ویژگی دیگر، دوره زمانی محدود و محدوده ریسک مشخص این نوع سرمایه­گذاري، براي Ÿسرمایه­گذاران است (Green M. , 2006).
  • یکی از مهم­ترین مزایاي سرمایه­گذاري در سایدکار امکان متنو ع­سازي مناسب پرتفوي Ÿسرمایه­گذار، با توجه به همبستگی ضعیف بین بازده­اي بازار سرمایه و بازدهی شرکت سایدکار است. زیرا بازدهی سرمایه­گذاري در سایدکار وابسته به حوادث فاجعه­آمیز خواهد بود و هیچ­گونه ارتباط معناداري با بازدهی کلی بازار پول یا سرمایه ندارد.
  • از طرفی سرمایه­گذاران در شرکت سایدکار با ریسک اعتباري بسیار کمی مواجهند؛ زیرا Ÿهمان طور که گفته شد، وجوه دریافتی از سرمایه­گذاران و نیز بانی (به عنوان حق بیمه اتکایی) در یک حساب تضمینی نزد یک امین سرمایه­گذاري خواهد شد که کم­ترین ریسک سرمایه­گذاري را تحمل خواهد کرد (Green M. ).

2-8-9- مزایای برقراری ارتباط صنعت بیمه و بازار سرمایه

هزینه معاملاتی این اوراق بهادار بیمه­ای براي هر دو طرف (فروشنده و خریدار) بسیار پایین است. مهم­ترین انگیزه بیمه­گران  در این سازوکار افزایش ظرفیت بیمه­اي و افزایش سرمایه به صورت غیرمستقیم است؛ زیرا در این صورت دیگر اثرات منفی افزایش سرمایه که همان رقیق شدن سود سهامداران است، تحمل نخواهند کرد. این افزایش ظرفیت بیمه و ذخیره سرمایه از طریق اوراق، به لحاظ سرعت زمانی دریافت خسارت، کارایی بالایی براي شرکت بیمه، نسبت به خریداري پوشش بیمه­اي از شرکت­هاي بیمه اتکایی معمولی خواهد داشت (Standard and Poors, 2006). به بیمه­گر واگذارنده این امکان را خواهد داد که در مواقع فرصت یعنی هنگامی که نرخ­هاي بیمه­اي به صورت دوره­اي افزایش یافته است (در صنعت بیمه، نرخ­هاي بیمه­اي و بیمه اتکایی به صورت دوره­اي و چرخه‌اي افزایش می­یابند) به سرعت با انتشار اوراق، ظرفیت پذیره­نویسی بیمه­اي خود را افزایش دهد و از آن­جایی که این سرمایه محدود و معین نیست، تا جایی که بیمه­گر واگذارنده نیاز بداند و این کار براي شرکت بیمه سودآور باشد، از ویژگی اتکایی این اوراق استفاده می­کند (Marcelo Ramellaa and Leila MadeirosBermuda, 2007). استفاده از ظرفیت بازار سرمایه مانند هر بیمه اتکایی دیگر ملزومات ذخیره سرمایه شرکت بیمه را Ÿکاهش می­دهد. زیرا، از آن­جایی که محاسبه حد کفایت سرمایه توسط تنظیم­کنندگان مقررات بر مبناي ریسک محاسبه می­شود، بیمه­گر واگذارنده با انتقال بخشی از ریسک خود به سرمایه­گذاران از طریق اوراق، از ملزومات سرمایه اضافی اجتناب می­کند (Fitch ratigs, 2006). یکی از مهم­ترین مزایاي سرمایه­گذاري در این اوراق امکان متنوع­سازي مناسب پرتفوي Ÿسرمایه­گذار، با توجه به همبستگی ضعیف بین بازده­اي بازار سرمایه و بازدهی شرکت سایدکار است. زیرا بازدهی سرمایه­گذاري وابسته به حوادث موضوع بیمه خواهد بود و هیچ­گونه ارتباط معناداري با بازدهی کلی بازار پول یا سرمایه ندارد. وجوه حاصل از فروش اوراق بیمه­ای، صرف خرید دارایی­هایی با تضمین سود و نقدشوندگی بالا می­شوند. در نتیجه هنگام بروز خسارت به سرعت به بیمه­گر واگذارنده پرداخت می­شود.

2-8-10- تجربیات بین­المللی از انتقال ریسک بیمه به بازار سرمایه

بحث­های نظری درباره استفاده از بازار سرمایه به منظور افزایش ظرفیت بیمه از اوایل دهه 90 آغاز شد. اولین اوراق قرضه فاجعه­آمیز توسط بیمه اتکایی هانوفر[1] در سال 1994 به میزان 85 میلیون دلار صادر شد (M, Ayub, 2007). اولین اوراق قرضه صادر شده توسط یک شرکت غیر مالی، در سال 1999 برای پوشش خسارت­های زلزله در منطقه توکیو برای شرکت اورینتال­لند[2]، مالک توکیو دیسنی­لند[3]، صادر شد. در سال 2006 اولین اوراق قرضه فاجعه­آمیز دولتی توسط دولت مکزیک برای کاهش هزینه­های فاجعه­آمیز صادر شد. این اوراق 160 میلیون دلار از ریسک زلزله مکزیک را به بازارهای سرمایه منتقل ساخت. این معامله شامل بخشی از یک معامله 460 میلیون دلاری شامل بیمه اتکایی سنتی و اوراق بهادارسازی بوده است. این معامله توسط بیمه اتکایی سوییس و اوراق بهادار دویچه بانک[4] به اجرا در آمد. از آن جایی که ریسک زلزله مکزیک همبستگی بسیار کم و یا صفر با ریسک­های پوشش داده شده به وسیله سایر صدورهای جدید و اوراق قرضه تسویه نشده داشت، این اوراق ارزش بسیاری برای سرمایه­گذاران به منظور متنوع سازی داشت. از این رو صرف ریسک اوراق قرضه مکزیک در حدود 2,3 درصد بیش از نرخ لایبور در نظر گرفته شد.

یکی از اولین اوراق بهادار بیمه­ای توسط شرکت بیمه اتکایی سنت پل در سال 1996 در سطح محدود مورد استفاده قرار گرفت. در این مورد ریسک حوادث فاجعه­آمیز و بلایای طبیعی به اوراق بهادار تبدیل شده و در بازار سرمایه به سرمایه­­گذاران فروخته می­شود. این ابزار دو کارکرد عمده دارد؛ نخست ریسک را از شرکت­های بیمه و بیمه اتکایی به سرمایه­گذاران بازار سرمایه انتقال می­دهد و نیز به نوعی راهی برای تامین مالی شرکت­های بیمه و جبران کمبود ذخیره سرمایه آن­ها است؛ از آن جایی که بازدهی این اوراق با بازدهی کلی بازار سرمایه همبستگی ندارد. در نتیجه این اوراق از اقبال خوبی برخوردار شد. در ژاپن برای زلزله، در اروپا برای طوفان و در استرالیا برای زلزله منتشر شده است.

در فوریه 1997 شرکت بیمه اتکایی وینترثور[5] که در شهری به همین نام در نزدیکی زوریخ سوییس واقع است، برای پوشش بیمه اتوموبیل­هایی که در مقابل طوفان و تگرگ انجام داده بود، اوراق بلایای طبیعی منتشر کرد. نرخ بهره پرداختی 2,25 درصد و سالانه و با سررسید سه ساله منتشر شده بود. در قرارداد ذکر شده بود که اگر تعداد اتوموبیل­های خسارت دیده از طوفان و تگرگ در هر سال به بیش از شش هزار دستگاه برسد، بهره اوراق در آن سال پرداخت نخواهد شد. هم­چنین این اوراق با ارزش اسمی 4700 فرانک در سررسید قابل تبدیل به پنج سهم شرکت بیمه وینترثور بود. این اوراق در اروپا و آمریکا به فروش رسید.

اوراق یواس­ای­ای[6] توسط شرکت بیمه­ای به همین نام با حجم 447 میلیون دلار و در دو سری منتشر گردید. سری اول دارای نرخ بهره LIBOR + 2/23% و سری دوم دارای نرخ بهره LIBOR + 5/76% بود. قرارداد این­گونه بود که با وقوع گردباد در خلیج مکزیک و سواحل شرقی آمریکا که شرکت بیمه اقدام به بیمه اموال و خودرو در این مناطق کرده بود، اگر حجم خسارت وارده بر بیمه­گذاران از یک میلیارد دلار فراتر می­رفت، از بهره اوراق سری اول و اصل و بهره اوراق سری دوم کاسته می­شد و اگر حجم خسارت به 1,5 میلیارد دلار می­رسید کل بهره اوراق سری اول و کل اصل و بهره اوراق سری دوم از بین می­رفت. این اوراق به سرعت در بازار آمریکا به فروش رسید. نرخ بیمه اتکایی محاسبه شده برای این شرکت بیمه 6 درصد بود که در آن زمان نرخ بیمه اتکایی در بازار 7 درصد بوده است. در سال 1998 این شرکت دوباره اقدام به انتشار اوراق با حجم 450 میلیون دلار و نرخ بهره LIBOR + 4% کرد. انتشار این اوراق به صورت مداوم در حال رشد بود؛ اما حجم قابل توجهی از بازار بیمه اتکایی را به خود اختصاص نداد؛ پس سال 2005 و طوفان­های شدید در سواحل شرقی آمریکا جهش چشم­گیری در رشد این اوراق حاصل شد، تا سال 2007 اوراق منتشر شده توسط شرکت آمریکایی استیت پارم[7] به نام اوراق جامبو[8] به مبلغ 1,2 میلیارد بیش­ترین حجم انتشار این اوراق در طی یک انتشار بوده است.

[1] Hannover Re

[2] Oriental Land Company

[3] Tokyo Disneyland

[4] Deutsche

[5] Winterthur

[6] USSA

[7] State Parm

[8] Jumbo