راهبردهاي فراسازماني توسعه تفكرناب

دانلود پایان نامه

پایا ن نامه تولید ناب و عملکرد بازرگانی

تشریح تولید ناب

راهبردهاي فراسازماني توسعه تفكرناب

منافعناشیازبهبودمستمر را نیز می­توان به قرار زیر طبقه­بندی نمود (ناظری، 1387: 18):

  • تمامی کارکنان را برایايجاداصلاحات به کارمی گيرد. مشکلاتراريشه ایتشخيصوازهمانابتداحلوفصلشانمی کند وباتغييراستانداردهاازمرتفعشدنشاناطمينانحاصلمی کند.
  • کارکنانكاررابالذتانجاممي دهند. هم­چنينمنجر به اخلاقيات،رضايتکاریوتعديلبارمسئوليتمی شود.
  • اتلافراکاهشمي دهد.
  • موجب استفادهبهينهازفضا،ارتقاءکيفيتتوليد،استفادهازسرمايه،ارتباطاتبهتر،رشد ظرفيتتوليدو حفظ بقاءکارکنانمی شود.
  • دستيابیبهنتايجراسريع ترامکانپذيرمی سازد. بجایتاکيد بیشتربربهبوددرسرمايه،برسرمايه گذاریخلاقانهتاکيدداشتهکهمی تواندمشکلاتمتعددیرامرتفعكند.

 

 

  • میزان نواقص صفر: به­منظور دست یابی به سطوح بالاتر بهره وری لازم است تا قطعات و محصولات ما از همان مراحل اولبه تولید عاری از هرگونه عیب و نقص باشد (جعفرنژاد، 1390: 213) . امروزه بسیاری از شرکتهای پیشتاز غربی نیز از تکنیک­های خطاناپذیرسازی[1]استفاده می­کنند. این روش­ها می­توانند اتلاف­های مربوط به کیفیت مانند دوباره کاری­ها، ضایعات، ازکارافتادگی­ها و خرابی­های دستگاه­ها را حذف کنند. امروزه تقریبا در تمامی شرکت­ها و کارخانجات واحدی بنام واحد کنترل کیفیتوجود دارد . وظیفه این واحد بازرسی نهایی محصول و یا بازرسی محصولات نیمه ساخته و در حین تولید است ولی کم­تــر شرکتــی در ایران به فکر اصلاح فرایندها به گونه­ای است که اساساً محصول معیوبی در آن تولید نشود. تکنیک ها و روش­های مطرح شده مدیران را قادر می سازد تا بهترین و مؤثرترین راه کنترل کیفیت را بر محصولات هر شرکتی اعمال کنند. کنترل کیفیت صفر(ZQC)یک روش کنترل کیفیتجهت رسیدن به خرابی صفر است کلمه صفر[2]به ایجاد تولیداتی با ضایعات صفر اشاره می کند. عامل مهم جهت بهبود کیفیت با استفاده از ابزارخطاناپذیر سازی (پوکا یوکه[3]) باشد. این روش به معـنیکنترل کیفیتی است که تولید محصولات بدون عیب را ضــمانت می کنـد. هدف ZQC پیشگیری از تمامی خطاهاست. در این حالت یک عیب را باید قبل از آن­که منجر به خرابی شود تشخیص داد و از یک عملیات کنترلی جهت اطمینان از ایجاد شرایط مورد نیاز برای تولید محصولات سالم استفاده کرد(محبی، 1391: 22) .
  • تولید بهنگام: هدف نهایی در تولید بهنگام مواجه شدن هر فرآیند با یک قطعه در هر لحظه و درست در زمان مورد نیاز است (جعفرنژاد، 1390: 214) .منشاپیدایشسیستمتولیدبهنگام (JIT) نیز، شرکتتویوتايژاپناست.JIT یکفلسفهفرهنگیجهانیاستکهموادوکالاهايموردنیازرا،باکیفیت وکمیتموردنیازوباکمترینهزینهوبیشترینسادگیتولیدمیکندودقیقاًدرمکانوزمانموردنیازتحویلمیدهد. درواقع،فلسفه JIT همانفلسفه تولیدنابومبتنیبرحذفاتلافاست. درفرآیندتولیدمحصولات،هرچیزيبیشازحدضروري،اعمازتجهیزات،مواد،قطعات،فضاوزمان،کهارزش افزودهايبرايمحصولبهبارنیاورد،اتلافنامیدهمیشود. به عبارتدیگر،هرفعالیتیکهبههزینهتولیدبی­افزاید،بدوناین­کههیچارزشافزوده­ايداشته باشدراضایعاتمی­گویند. عواملاساسیپیادهسازي JIT شبیهتولیدناباست. اهدافاینسیستمتولیديدرچندعبارتزیرخلاصهشدهاست (شریف و درگاهی، 1391: 2) :
  • حذفضایعات
  • موجوديصفر
  • زمانتاخیرصفر
  • فرآیندجریانمبنا[4]
  • تولیدانعطافپذیر

برای شرح بیشتر JIT باید دانست که سیستمکانبانتوسطتولیدکنندگانژاپنیوبراياجرايفلسفه JIT به­وجودآمد . کانبانمانندیکسیستمکنترلموجوديو ارسالاطلاعاتعملمیکند.کانباندرزبانژاپنیبهمعنايکارتاست. هرکانبانبهیکپالتالصاقمیشود . کارتکانبانحاوياطلاعاتیازجمله شمارهقطعه،شرحیمختصر،نوعپالت،ظرفیتهرپالت،ایستگاهقبلیوایستگاهبعديمیباشد. اطلاعاتکانبان،درطولتولیدتغییرنمیکندوفقطبین دوایستگاهبهجلووعقبحرکتمیکند. بنابراینسیستمکنترلکانبان،یکجریاناطلاعاتمحلیاست. هم­چنینکانبانهامیتواننددربیرونازکارخانه وبرايدرخواستموادازتامینکنندگاناستفادهشوند(جعفرنژاد، 1390: 323) .ازکانباندرسیستمتولیدکششی[5] استفادهمیشود. درسیستمتولیدکششی(بهعکستولیدفشاري)، شرکتبادرنظرگرفتن میزانتقاضايمشتريوبراساسسفارشمشتري،بهتولیدمحصولمیپردازد. درسیستمکششیهمچنینهرایستگاهکاريقطعاتموردنیازخودرااز ایستگاههايقبلیدرخواستمیکندوبراياینمنظورازکانباناستفادهمیکند. بطورکلیدونوعکانبانوجوددارد(شریف و درگاهی، 1391: 2):

  • کانبانتولید[6] کهکارتمربوطبهدستورتولیدکالاهااست.
  • کانبانانتقال[7]یابرداشتکهکارتاجازهانتقالکالاهااست.

در ضمن اصطلاح تعویضتکدقیقهايقالب[8]تکنیکیبرايکاهشزمانآمادهسازياستکهتوسطشینگو[9]ارائهشدهاستوبهمعنايتعویضقالبدرزمانیتکرقمی(زیردهدقیقه) بودهو مجموعهايازتکنیک­هااستکهانجامعملیاتآماده­سازيظرفدهدقیقهویاکمتررامیسرمیسازند.این اقدام شامل مراحلزیررااست(شریف و درگاهی، 1391: 6):

  • مطالعهدقیقعملیاتفعلیوتفکیکآمادهسازيدرونیوبیرونیکهغالباًدرهمتلفیقشدهولازماستتاحدامکانازیکدیگرمجزاگردند.

آمادهسازيدرونی : اینآمادهسازينیازمندتوقفعملیاتماشیناست. مانندنصبقالببررويدستگاه.

آمادهسازيبیرونی: اینآمادهسازيرامیتواندرکنارماشین(ویادرهرمحلدیگر) بدونتماسمستقیمباماشینوبدوننیازبهتوقفآنانجامداد .مانندآمادهسازيقالبپیشازنصبرويدستگاه.

  • تبدیلآمادهسازيدرونیبهبیرونی،بهنحويکهآمادهسازيدرونیرابتواندربیروندستگاهوهنگامیکهماشینمشغولکاراستانجامداد.
  • فرآیندتنظیمراازآمادهسازيحذفکنید.
  • حتیالامکانآمادهسازيهاراحذفکنید.

تولیدسلولی[10]یکچیدمانکاربردياستکهدرآن،استقرارماشینآلاتدرسلولهاهمانندیکخطمونتاژکوچکومعمولاً U شکل است. ازآنجا کهسلولها،اقلامهمخانوادهراتولیدمیکنند،زمانهايراهاندازيکوتاهتربودهواندازهدستههانیزمیتواندکوچکشود. حرکتموادوقطعاتاز سلولبهخطوطمونتاژاصلیوفرعی،دردستههايکوچکبودهوازطریقسیستمکانبانکنترلمیشود . اینچیدمانموجبتسهیلتولید کششیدر JIT می شود (شریف و درگاهی، 1391: 6) .برخیازمزایايتولیدسلولی،بهطورخلاصهعبارتستاز:

  • کاهشزمانراهاندازيوزمانتاخیر
  • کاهشحملونقل
  • انعطافپذیريوسادگیبرنامهریزيتولید
  • متنوعکردنماهیتکار
  • بهبودتمایلوانگیزشکارگران
  • استفادهبهینهازنیرويکار

درطراحیفرآینددر JIT بایدازفن­آوریگروهی[11] (GT) استفادهشود. برخیفن­آوریگروهیرایکفلسفهتولیديجدیدمیدانندکهمعایبدوفلسفه تولیدسفارشیوتولیدانبوهراحذفومزایايآنهارادرخودجمعکردهاست. برخیآنرایکسیستمتولیديهماننددیگرسیستمهايتولیدازقبیل تولیدنابوتولیدانعطافپذیربرمیشمرند. عدهاينیزبهفن­آوریگروهیفقطبهعنوانیکنحوهاستقرارنگاهکردهوآنرامترادفاستقرارسلولیدرنظر میگیرند. بهطورکلی،فن­آوریگروهییکنوعفلسفهتولیدياستکهدرآنقطعاتمشابهگروهبنديمیشوندتاازمزایايتشابهآنهادرتولیدو طراحیاستفادهگردد،کهبهاینگروهها خانوادهقطعه گفتهمیشود. تشابهقطعاتازدونوعزیرمیباشد:

  • ازلحاظطراحی(مانندشکلیااندازه)
  • ازلحاظتولیدوفرآیند(توالیمراحلعملیاتتولیدقطعه)

درتولید JIT تمرکزبرتفکرکنترلکیفیتفراگیر[12] (TQM) است،به­گونهايکهکلیهمنابعبالقوه بروزعیب،ازفرآیندودرنتیجهازمحصولحذفمی شوند. بازرسیبهجايکشفعللمعیوبیها،تنهاازعبورکالاهايمعیوببهمراحلبعديجلوگیريبه عملمیآورد. امروزهماشینهاییطراحیمی­گردندکهقابلیتبررسیوکنترلمحصولتولیديخودرا دارند. اینامرمستلزماضافهکردندوعملکردجدید بهماشینمیباشد:

  • مکانیزمیبرايکشفوضعیتغیرعاديیاقطعاتمعیوب
  • مکانیزمیبرايمتوقفساختنماشینیاخطبههنگاموقوعرویدادغیرعاديویاتولیدقطعاتمعیوب(جیدوکا[13])

البتهعواملمتعدددیگرينیزهستندکهدرراهدستیابیبهسطوحبالايکیفیتنقشبسزاییدارند. برايمثالدستههايکوچکتولیدي،مشکلاتکیفیت رابهسرعتنمایانمیسازند،چراکهکشفمحصولاتمعیوبدردستههايتولیديکوچکبسیارراحتترصورتمیگیرد . بهطورمشابهنگهداريیا باصطلاحخانهداري[14] محلکارازجملهدیگرعواملموثرمیباشد،بهنحويکهیکمحلکارتمیزباعثمیشودتافعالیتهاي کاريبهترانجامگرفته،بهرهوريافزایشیافتهوایمنیکارکنانبهترحفظشود. نگهداريوتعمیراتپیشگیرانه[15]ازجمله دیگرمفاهیممهمدررویکرد JIT است. بااستفادهازتکنیکچکلیست[16]ماشینهابهصورتیمنظمموردبازبینیقرارگرفتهو تعمیراتوتعویضهابهنحويبرنامهریزيمیشوندکهدرخارجازساعتکاريانجامگیرند. اینامربهنوبهخوددردسترسبودنماشینآلاتراافزایشمیدهد (شریف و درگاهی، 1391: 7) .

  • سامانه تولید کششی:سامانه انبوه تولید به شکل فشاری است که از ماه ها قبل برنامه ریزی و مواد سفارش داده و بر اساس برنامه به خط فرستاده می شود. در این تولید قطعه در صفی از عملیات حرکت می کند. وقتی عملیات به پایان می رسد قطعه به عملیات بعدی هل داده می شود. این روش نیاز به واکنش های ناگهانی دارد و تغییر تولید را مشکل می کند. برای رسیدن به سامانه تولید ناب باید تولید به شکل کششی تقییر کند. سامانه کششی به معنای آن نیست که کسی نباید کالا یا خدماتی تولید کند مگر آنکه مشتری قبلا آن را سفارش داده باشد. در اغلب سامانه های رایج از این نوع، مشتری محصول را بر می دارد سپس تولید کننده جای خالی محصول برداشته شده را پر می کند. اعمال مفهوم کشش قدری پیچیده تر است. تولید کششی، تولیدی است که انجام فعالیت در آن برمبنای تقاضای مشتریان صورت می گیرد(جعفرنژاد، 1390: 216) .

تولید فشاری: تولیدی است که انجام فعالیت در آن بر مبنای پیش بینی تقاضا توسط عرضه کنندگان صورت می گیرد  اما کاربرد مفهوم کشش در یک کارگاه بدین صورت است، که هر ایستگاه مشتری ایستگاه قبلی است. به چنین سیستمی، سیستم کششی و کانبان گفته می شود که یکی از راهکارهای تولید ناب در ساخت محصول است. که اوهنو برای کنترل تولید بین فرآیندها و به اجرا در آوردن نظام تولید به موقع (JIT) در شرکت تویوتا برای اولین بار توسعه داد.سیستم کششی و کانبان به کمک این سیستم تولید آبشاری و دستورات توزیع، از فعالیت های پایین دستی تا بالا دستی انجام می شود. تأمین کنندگان بالا دستی تا زمانی که از مشتریان پایین دستی یک علامت نیاز دریافت نکته تولید نمی کنند و جریان با استفاده از سیستم کانبان کنترل می شود (آسایش و فرجی، 1387: 29) .

  • تیم های چند وظیفه­ای: نمایان ترین مشخصه از سازمان دهی کار از سامانه تولید ناب استفاده وسیع از تیم های کاری چند وظیفه­ای می باشد (جعفرنژاد، 1390: 217). کارهای تیمی نقش زیادی در ایجاد موفق یک سیستم ناب داردبه منظور افزایش انعطاف پذیری تولید، یک سیستم تولید ناب نیاز به کارگران و تیم های چند مهارته دارد. به همین جهت از آموزش جهت چند مهارته شدن نیروی کار استفاده می شود، زیرا اثر قابل توجهی بر موفقیت تولید ناب دارد. یکی از ویژگی های چند مهارته بودن، غنی سازی شغلی است که موجب آسان شدن کار تیمی شده و به برقراری تعاملات اجتماعی بهتر میان اعضای تیم کمک می کند(Womack & Jones, 2003: 15).

آموزشمدیرانوبهطورکلیکارکنانیکروشمناسبدرایجادمهارتهایمختلفوضروریسازماناست. آموزشهایعملیاتیبهکارگرانکمک می کند تا نقش خود را به درستی ایفا کنند.عوامل دیگری نیز بر روی چند مهارته شدن تیم ها موثرند. وایت، پیرسون و ویلسون[17]در سال ۱۹۹۹ مشخصکردندکهشرکتهایکوچکنسبتبهشرکتهایبزرگتمایلبیشتریبهکارگرانچندمهارتهدارند. اینتحقیقاتنشاندادکهنیرویکار چند مهارته باعث ایجاد صرفه جویی در هزینه­های نیروی کار سازمان­ها می­شود.(خلیلی و ناظری، 1391: 8)

همچنین باید اشاره کرد که سیستم پاداش نقش زیادی در ایجاد مهارت های جدید کارکنان یک سازمان دارد. در تحقیق کارلسون و آلستروم در سال ۱۹۹۵مشخص شد که چگونه پاداش می تواند باعث چند مهارته شدن کارکنان شود. یک سیستم مناسب پاداش ، با ارتقا توانایی های کارکنان، حقوق و مزایای آن ها را افزایش می دهد و باعث ایجاد انگیزه در افراد برای یادگیری مهارت های جدید می شود.یکی دیگر از جنبه های مهم در ایجاد تیم های چند مهارته، توجه به ارتقا مهارت های مدیران سطوح مختلف در سازمان است. مک کارتر، فاوکت[18] و مگنان[19]در سال ۲۰۰۵ بعدازبررسی ۵۱ مدیر ارشد یک زنجیره دریافتند که لازم است مدیران درک و فهم مناسبی از نقش­های مختلف سازمانی برای انجام فعالیت­های گوناگون داشته باشند؛ که این باعث انعطاف پذیر شدن هر چه بیشتر سازمان شده و سرعت تصمیم گیری­ها را ارتقا می­بخشد (خلیلی و ناظری، 1391: 10) .

  • عدم تمرکز در مسولیت­ها: تمرکز زدایی مسئولیت ها و تخصیص آن ها به تیم کاری چند وظیفه­ای، یکی دیگر از مشخصه­های مهم در سازمان دهی تولید ناب است. عدم تمرکز مزایایی دارد که عبارتند از (جعفرنژاد، 1390: 325و 218):
  • عدم تمركز موافق با تمايلات بشر است. زيرا افراد تمايل دارند امورشان را خود برعهده بگيرند و از دخالت و اعمال نظر ديگران بيزارند.
  • در كشورهايي كه از حيث شرايط اقتصادي ، اجتماعي و جغرافيايي متنوع و گوناگون است عدم تمركز روش مناسبي براي اداره امور تلقي گرديده است.
  • حسن همكاري و مساعدت و تعاون در افراد جامعه تقويت مي‌شود.
  • مقامات محلي به دليل تجربه و بصيرت ، مسائل و مشكلات محلي را بهتر درمي يابند.
  • موجب كاهش امور در مركز گرديده و در نتيجه جريان امور كشور تسهيل و تسريع مي‌شود.
  • عدم حسن ابتكار و خلاقيت فردي تقويت مي‌شود.
  • باعث جلوگيري ازاتلاف وقت مديران مي شود.

علي رغم محاسني كه براي تمركز اداري برشمرده شد چنانچه روش اداري فوق با دقت نظر كامل و تأمين زمينه هاي لازم براي استقرار آن در نظر گرفته نشود احتمال ايجاد مشكلات و معايب ذيل وجود خواهد داشت(جعفرنژاد، 1390: 326):

  • ايجاد تشتت در نظام اجتماعي در ارتباط با ساختار قوي و ملي و شرايط حاكم بر جامعه.
  • افراد به مصالح و منافع ملي و عمومي در نتيجه توجه و پرداختن بيشتر به مسائل منطقه اي و ناحيه اي.
  • ايجاد محيطي براي ارضاء خواسته ها و انگيزه هاي ناهنجار افراد.
  • كاهش مسئوليت ستاد مركزي در قبال عموم.
  • یکپارچگی وظایف: یکپارچگی سازی وظایف متفاوت در قالب تیم ها به این معنی است که وظایفی که در گذشته به وسیله دپارتمآن های غیر مستفیم انجام می­شدند، اکنون در حوزه وظایف تیم ها قرار می­گیرند و در نتیجه محتوای وظایف تیم ها افزایش می یابد (جعفرنژاد، 1390: 219) . درخلالدههگذشتهيکيازموضوعاتاصليدرادبياتمديريتتولید، نقشيکپارچگيبهعنوانيکعاملمهمدررسيدنبهموفقيتمي باشد. انواع یکپارچگی عبارتند از (ناظمی و خریدار، 1391: 26):

يکپارچگيداخليبهمجموعه­ايازفعاليت­هايتوليديسازگاربايکديگراشاره داردکهدرارتباطمتقابلاهدافتوليديراحمايتمي کنند. يکپارچگي داخليبهعنوانفرآينديازتعاملبينبخشيوتشريکمساعيبينبخشيتعريف شده استکهموجبمي شودتابخش هادريکسازمانمنسجمباهمکارکنند. يکپارچگيخارجيتطبيقاهدافوسياست­هايتوليديبانيازهايبازارو نيازهايرقابتيشرکتباتوجهبهمحدوديت­هايمحيطيمي­باشد. يکپارچگي خارجيبينشرکتوشرکايخارجيآناتفاق     مي­افتد،کهايناهميتهماهنگي خريدار / فروشندهرابرايايجادمطلوبيتمشخصمي­نمايد               (Kristal, 2010: 19).

  • سامانه های اطلاعاتی عمودی: اطلاعات در توانمند سازی تیم های چند وظیفه ای در جهت نیل به اهداف سازمانی بسیار مهم هستند. در حقیقت آن چه که بهبود عملکرد شرکت ها را مشکل نموده، انتخاب موثرترین و بهترین استراتژی، با توجه به ویژگی های سازمان است (جعفرنژاد، 1390: 219).

اطلاعات دارای طول عمر مشخص است و به عبارت واضح‌تر، زمان‌دار است. اطلاعات همواره اضافه، تلفیق یا دستکاری می‌شود و در نهایت بعد از استفاده و کاربرد، ذخیره و یا نابود می‌شود. این روند، فرایند تولید تا مرحله ذخیره و یا حذف اطلاعات در نظامی به نام نظام اطلاعات مدیریت[20](MIS)قرار گرفته و در راستای اجرای وظایف و نیل به اهداف سازمان انجام می‌پذیرد (کمالیان و همکاران، 1392: 24) .

اداره امور سازمآن ها به شکل مطلوب، مستلزم بررسی و پردازش انبوهی از اطلاعات گوناگون است که گاهی با هم در تضاد و تفاوتند و با آهنگی متناسب با شرایط و وضعیت سازمان رشد و تغییر می‌کنند و در مواردی تحلیل آن ها را مشکل می‌نماید و این امر سرعت حرکت مدیریت را به سمت اثربخشی تصمیم، هدایت می‌کند.مدیران در تمامی سطوح و در تمام رده‌های عملکردی بایستی در مورد خط‌مشی‌ها، تاکتیک‌ها و عملیات شرکت تصمیم‌گیری نموده و با افرادی که به آن ها گزارش می‌دهند و همچنین دیگر مدیران (خارج یا داخل سازمان) ارتباط برقرار کنند. در تمامی ارتباطات، اطلاعات مبادله می‌شود. این اطلاعات نیازمند مدیریت هدفدار و صحیح است. واضح است که ساز و کارهای قدیمی اطلاعات مدیریت، پاسخگوی شرایط پیچیده حاضر نیستند و نمی‌توان در مواجهه با مسائل عمده و حیاتی سازمان صرفا به ذهنیات یا گزارش‌های خام تکیه کرد. دریافت اطلاعات صحیح و پردازش و تحلیل آن ها توسط مدیر، وی را به درجه‌ای از شناخت می‌رساند که بر اساس آن، گزینه‌های موثر در حل مسائل را تشخیص داده و مناسب‌ترین آن ها را انتخاب می‌کند؛ بدیهی است سرعت عمل مدیر درتصمیم‌گیری و درستی آن به کم و کیف اطلاعات بستگی خواهد داشت. اگر سازمانی بتواند ساختار خود را بر اساس اطلاعات موردنیاز طراحی کند، قابلیت افزون­تری خواهد یافت، چرا که اگر ساختار ارتباطی برپایه اطلاعات، از پایین به بالا بنا گردد، مدیریت ارشد از آن­چه که در کل سازمانش می‌گذرد مطلع می‌شود. از طرف دیگر، دریافت اطلاعات دسته‌بندی شده باعث کاهش عدم اعتماد و موجب تسهیل در روند تصمیم‌گیری مدیر خواهد شد. علم مدیریت، تصمیمی را درست می‌شناسد که ۹۰ درصد آن را اطلاعات و ۱۰ درصد آن را قضاوت شخصی تصمیم‌گیرنده تشکل می‌دهد (کمالیان و همکاران، 1392: 26-28) .

 

[1]– Zero Quality Control (ZQC)

[2]– Zero

[3]– Poka Yoke

1- Flow process

[5]– Pull Production

[6]– Production Kanban

[7]– Withdrawal Kanban

[8]– Single Minute Exchange of Dies

[9]– Shingo

[10]– Cellular Manufacturing

[11]– Group Technology

[12]– Total Quality Control

[13]– Jidoka

[14]– Housekeeping

[15]– Preventive Maintenance

[16]– Checklist Technique

[17]-Whait & Pyerson & Vilson

[18]– Faoket

[19]– Magnan

[20]– Management Information System (MIS)

دانلود پایان نامه
این نوشته در مقالات و پایان نامه ها ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.