این پژوهش در زمره ی پژوهش های تجربی حقیقی قرار می گیرد. بنابراین دو نوع متغیر مستقل و وابسته قابل شناسایی خواهد بود.
متغیر مستقلدر این پژوهش متغیر مستقل که نوع ویژه ای از آموزش است آموزش مهارت های زندگی است.
متغیر وابستهدر پژوهش جاری متغیرهای وابسته شامل خودکارآمدی و استرس تحصیلی است.
متغیر تعدیل کنندهدر پژوهش حاضر پژوهشگر سعی دارد که نقش جنسیت و رشته ی تحصیلی را در رابطه با استرس تحصیلی و خودکارآمدی و تاثیر آموزش مهارت های زندگی بر آن ها را مورد مطالعه قرار دهد. بنابراین جنسیت و رشته ی تحصیلی متغیرهای تعلیل کننده ی این پژوهش هستند.
متغیر های کنترل:
در پژوهش جاری متغیر های کنترل شامل موارد زیر می باشند.
سال تحصیلیشامل سال انجام پژوهش (88-1387) است.
مقطع تحصیلیدانش آموزان سال سوم دبیرستان.
هوش: در این پژوهش با استفاده از گزینش و گمارش تصادفی هوش دانش آموزان کنترل شده است.
تعریف مفاهیم
استرس تحصیلی
تعریف نظری: استرس تحصیلی به احساس نیاز فزاینده به دانش و به طور همزمان، ادراک فرد مبنی بر نداشتن زمان کافی برای دستیابی به آن دانش اشاره می کند (شکری، کدیور، نقش و دانشور پور، 1385).
تعریف عملیاتی: در پژوهش حاضر استرس تحصیلی مقدار نمره ای است که دانش آموزان در آزمون AESI، کسب می کند.
خودکارآمدی
تعریف نظری: خودكارآمدي به اعتقاد فرد در اينكه مي تواند فعاليت لازم جهت رسيدن به نتايج ويژه را انجام دهد اشاره دارد (بندورا[46]، 1997). بندورا (1997) اذعان مي دارد كه خودكارآمدي ادراك شده به اعتقاداتي مربوط به توانايي هاي فردي در سازمان دادن يا اجراي دوره هايي از فعاليت كه براي ايجاد پيشرفت هاي معين لازم است اشاره دارد (بيز[47] و سالانووا[48]، 2004).
تعریف عملیاتی: در پژوهش حاضر خودکارآمدی مقدار نمره ای است که دانش آموزان در پرسشنامه خودکارآمدی عمومی شرز و همکاران (1982) کسب می کنند.
مهارت های زندگی
“مهارت های زندگی” عبارت اند از مجموعه ای از توانایی ها که زمینه ی سازگاری و رفتار مثبت و مفید را فراهم می آورند. این توانایی ها، فرد را قادر می سازند مسئولیت های نقش اجتماعی خود را بپذیرد و بدون لطمه زدن به خود و دیگران، با خواست ها، انتظارات و مشکلات روزانه، به ویژه در روابط بین فردی، به شکل موثری روبه رو شود (طارمیان، 1383).
خودآگاهی
خودآگاهی، یعنی آگاهی یافتن و شناخت اجزای وجود خود؛ شناخت اجزایی همچون خصوصیات ظاهری، احساسات، افکار، باورها، ارزش ها، اهداف، گفتگوهای درونی و نقاط قوت و ضعف خود و یابه تعبیری ساده تر توانایی شناخت خود و آگاهی از خصوصیات، نقاط ضعف و قدرت، خواست ها، ترس ها و انزجارها (غیاث فخری، 1385و نیک نژاد، 1385؛ نقل از البرز، 1386).
جرأت مندی
فرهنگ دانشگاهی مری یم وبستر[49] (1993)، جرأت مندی را به عنوان گرایش برای یک حالت یا اظهار نظرات، عقاید و تمایلات مثبت و اغلب بطور موثر یا تجاوزکارانه تعریف می کند (توماکا[50] و همکاران، 1999).
حل مسأله
«حل مسأله» عبارت است از فرایندی شناختی- رفتاری که توسط فرد هدایت می شود و فرد سعی می کند که با کمک آن راه حل های موثر یا سازگارانه ای برای مسائل زندگی روزمره ی خویش پیدا کند (دوزوریلا [51]و نیزو[52]، 2004).
کنترل استرس
منظور از کنترل استرس نیز تلاش هایی است که فرد برای کنترل و اداره کردن موقیت هایی که به نظر خطرناک و استرس زا می رسند، به عمل می آورد (فولکمن و لازاروس، 1983، نقل از گوارتز و گرگوری، 2004؛ فولکمن و لازاروس، 1984؛ نقل از کلینکه، ترجمه ی محمد خانی، 1386).
متغیرهای جمعیت شناختی
جمعیت شناسی
نظری: جمعیت شناسی موضوعی است که به بررسی ساخت جمعیت های انسانی یعنی توزیع آن ها برحسب جنس و سن و وضع تاهل و… می پردازد (شیخی، 1372).
عملیاتی: متغیر های جمعیت شناختی در این پژوهش شامل: جنسیت، محل زندگی (شهر یا روستا)، رشته ی تحصیلی، شغل پدر و میزان سواد پدر می باشد، که بوسیله پرسشنامه ای که پژوهشگر تنظیم کرده است بررسی می شود.
جنسیت:
نظریاز نظر جنسیت، جمعیت به دو گروه مرد و زن تفکیک می شود که بدون توجه به سن افراد صورت می گیرد. از این رو در تحلیل جمعیت هر فرد از کوچک
و بزرگ یا جزء گروه مردان است و یا به گروه زنان تعلق دارد ( رسولی، 1380)
.
عملیاتیدر این پژوهش، منظور از جنسیت دو مقوله ی دانش آموز پسر و دختر هستند. جنسیت یک متغییر زمینه ای است و مقیاس آن “اسمی” است.
محل سکونت دانش آموز
نظری: توزیع مکانی برحسب سکونت صورت می گیرد که به گروه های شهر نشین و روستا نشین تفکیک می شود (تاجداری، 1368؛ نقل از رسولی، 1380).
عملیاتی: درپژوهش حاضر، محل سکونت دانش آموز، محل سکونت خانواده ی وی می باشد و شامل ساکن شهر و روستا می باشد. محل سکونت دارای مقیاس “اسمی” است.
رشته ی تحصیلی
نظری: منظور از رشته ی تحصیلی حوزه هایی از علوم شامل علوم تجربی، علوم ریاضی و علوم انسانی هستند که دانش آموزان بنابر استعداد و توانایی خود در یکی از این رشته ها تحصیل می کنند.
عملیاتی: در پژوهش حاضر منظور از رشته ی تحصیلی، رشته های نظری شامل: 1- علوم تجربی  2- ریاضی فیزیک 3- علوم انسانی می باشد.
شغل پدر
در پژوهش حاضر، منظور از شغل پدر سه مقوله ی 1- شغل دولتی 2- شغل آزاد 3- بی کار می باشد.

این را هم حتما بخوانید :   بررسی تاثیر آموزش مهارت های زندگی بر اعتقادات خودکارآمدی و استرس تحصيلي دانش آموزان سال سوم دبیرستان شهرستان نيشابور ( 87 1386)- قسمت 66